آیین سنتی «حقالیله» همزمان با نیمه شعبان در دبستان دخترانه طلایهداران نعمتزاده برگزار شد.
به گزارش اختصاصی خبرنگار دریای اندیشه از بندرخمیر؛ همزمان با فرارسیدن میلاد با سعادت حضرت مهدی (عج)، آیین سنتی و مردمی «حقالیله» با اجرای برنامه محلی «خیریرات» در دبستان دخترانه طلایهداران نعمتزاده برگزار شد. آیینی ریشهدار که نمادی از پیوند باورهای دینی با فرهنگ بومی مناطق جنوبی کشور به شمار میرود.
این مراسم با هدف صیانت از میراث فرهنگی ناملموس منطقه، تقویت هویت بومی دانشآموزان و آشنایی نسل جدید با آیینها و سنتهای کهن برگزار گردید و با استقبال گسترده دانشآموزان، فرهنگیان و اولیای آنان همراه بود. فضای مدرسه در این روز، با حضور دانشآموزان در پوششهای محلی، اجرای برنامههای آیینی و سرودهای مناسبتی، جلوهای از فرهنگ اصیل جنوب کشور را بازنمایی کرد و محیط آموزشی را به بستری برای نشاط اجتماعی و معنوی تبدیل ساخت.
برگزاری چنین برنامههایی را میتوان در چارچوب رویکردهای نوین آموزشی، اقدامی مؤثر در تحقق «آموزش هویتمحور» دانست؛ رویکردی که در آن، مدرسه صرفاً محل انتقال دانش نظری نیست، بلکه نهادی برای تربیت فرهنگی و اجتماعی نسل آینده محسوب میشود. در شرایطی که فرآیند جهانیشدن و گسترش رسانههای نوین موجب تضعیف تدریجی برخی سنتهای بومی شده است، توجه به آیینهایی نظیر «حقالیله» میتواند نقش بازدارندهای در برابر فراموشی میراث فرهنگی ایفا کرده و پیوند میان نسل امروز و آیینهای دیروز را حفظ نماید.
از منظر اجتماعی، مشارکت فعال دانشآموزان در این مراسم، موجب تقویت روحیه همکاری، افزایش حس تعلق به جامعه محلی و نهادینه شدن ارزشهایی همچون همدلی، نوعدوستی و احترام به سنتها میشود. این آیین علاوه بر ایجاد فضای شاد و معنوی به مناسبت میلاد امام عصر (عج)، فرصتی برای آموزش غیرمستقیم مفاهیم اخلاقی و اجتماعی در قالبی بومی و قابل فهم برای کودکان فراهم میآورد.
همچنین برگزاری این مراسم در محیط آموزشی، نشاندهنده ظرفیت بالای مدارس در ایفای نقش فرهنگی و اجتماعی فراتر از کارکرد آموزشی صرف است. مدرسه به عنوان نخستین نهاد رسمی اجتماعی پس از خانواده، میتواند با بهرهگیری از آیینهای بومی، زمینه درونیسازی ارزشهای فرهنگی و دینی را در ذهن و رفتار دانشآموزان فراهم آورد. چنین رویکردی موجب میشود آموزش مفاهیم هویتی از حالت نظری خارج شده و در قالب تجربهای عینی و ملموس برای کودکان تثبیت شود.
از منظر فرهنگی، آیین «حقالیله» علاوه بر کارکرد آیینی و مذهبی، حامل پیامهای اجتماعی همچون مشارکت جمعی، همبستگی محلی و احترام به میراث نیاکان است. اجرای این آیین در میان نسل جدید، به بازتولید سرمایه فرهنگی جامعه کمک کرده و مانع از گسست نسلی در انتقال سنتها میشود. در واقع، این مراسم بستری برای بازخوانی هویت محلی در قالبی متناسب با نیازها و شرایط نسل امروز فراهم میآورد و فرهنگ بومی را از انزوا خارج کرده و وارد عرصه آموزش رسمی میکند.
خفیه پورکرم مدیر دبستان دخترانه طلایه داران نعمت زاده در گفت و گو با خبرنگار ما گفت: استمرار چنین برنامههایی در محیطهای آموزشی میتواند به عنوان الگویی موفق در پیوند میان آموزههای دینی، فرهنگ محلی و نشاط اجتماعی مورد توجه قرار گیرد. مدرسه در این چارچوب، نقش واسط میان خانواده، جامعه و سنتهای فرهنگی را ایفا میکند و زمینه انتقال سرمایه فرهنگی به نسلهای آینده را فراهم میسازد.
گفتنی است آیین «حقالیله» از جمله رسوم دیرینه مناطق جنوبی کشور در شب نیمه شعبان است که با هدف گرامیداشت این مناسبت مبارک، ایجاد همبستگی اجتماعی و ترویج روحیه شادی و مشارکت جمعی در میان مردم برگزار میشود. احیای این آیین در فضای مدرسه، نشاندهنده اهتمام مجموعه آموزشی به ابعاد فرهنگی تربیت دانشآموزان و توجه به ضرورت حفظ هویت بومی در کنار آموزش رسمی است.
در همین راستا، صاحبنظران حوزه تعلیم و تربیت بر این باورند که پیوند میان برنامههای درسی و آیینهای محلی میتواند به ارتقای کیفیت تربیت اجتماعی دانشآموزان منجر شود. تجربه برگزاری آیین «حقالیله» در دبستان دخترانه طلایهداران نعمتزاده، الگویی قابل تعمیم برای سایر مدارس شهرستان و استان به شمار میرود؛ الگویی که با کمترین هزینه و بیشترین اثربخشی فرهنگی، میتواند زمینهساز تقویت انسجام اجتماعی، افزایش نشاط معنوی و تعمیق پیوند میان دین، فرهنگ و آموزش در جامعه باشد.
برگزاری آیین «حقالیله» در این دبستان را میتوان نمونهای موفق از تلفیق برنامههای تربیتی با سنتهای محلی دانست؛ رویکردی که در صورت تداوم و گسترش، نقش مهمی در پرورش نسلی آگاه، هویتمند و مسئولیتپذیر نسبت به میراث فرهنگی کشور ایفا خواهد کرد.
همچنین برگزاری این مراسم در محیط آموزشی، نشاندهنده ظرفیت بالای مدارس در ایفای نقش فرهنگی و اجتماعی فراتر از کارکرد آموزشی صرف است. مدرسه به عنوان نخستین نهاد رسمی اجتماعی پس از خانواده، میتواند با بهرهگیری از آیینهای بومی، زمینه درونیسازی ارزشهای فرهنگی و دینی را در ذهن و رفتار دانشآموزان فراهم آورد. چنین رویکردی موجب میشود آموزش مفاهیم هویتی از حالت نظری خارج شده و در قالب تجربهای عینی و ملموس برای کودکان تثبیت شود.
افزون بر جنبههای فرهنگی، این برنامه از منظر تربیتی نیز دارای اهمیت ویژهای است. آشنایی دانشآموزان با آیینهای محلی در سنین پایین، زمینه شکلگیری هویت پایدار و احساس تعلق به جامعه را در آنان تقویت میکند. پژوهشهای آموزشی نشان میدهد کودکانی که با میراث فرهنگی بومی خود آشنا میشوند، در آینده از توانایی بیشتری برای حفظ انسجام اجتماعی و مقابله با آسیبهای فرهنگی برخوردار خواهند بود. از این رو، اجرای چنین برنامههایی را میتوان سرمایهگذاری بلندمدت در حوزه تربیت اجتماعی نسل آینده دانست.
همچنین تعامل میان مدرسه و خانواده در برگزاری این مراسم، نقش مؤثری در تعمیق پیوندهای اجتماعی ایفا کرد. حضور اولیای دانشآموزان در کنار معلمان و مدیران مدرسه، نشاندهنده شکلگیری نوعی مشارکت فرهنگی در سطح محلی است که میتواند الگوی مناسبی برای سایر مناسبتها و برنامههای تربیتی باشد. این همافزایی میان نهاد آموزش و خانواده، علاوه بر افزایش اعتماد عمومی به مدرسه، موجب تقویت سرمایه اجتماعی و ارتقای سطح مشارکت فرهنگی در جامعه میشود.
در مجموع، آئین «حقالیله» در دبستان دخترانه طلایهداران نعمتزاده بندرخمیر را میتوان نمونهای موفق از بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی بومی در نظام آموزشی دانست؛ تجربهای که نشان میدهد مدارس میتوانند با کمترین امکانات مادی و با تکیه بر سرمایه فرهنگی محلی، برنامههایی اثرگذار و ماندگار اجرا کنند. استمرار و توسعه چنین رویکردهایی، ضمن حفظ میراث ناملموس فرهنگی، میتواند نقش مهمی در تربیت نسلی آگاه، مسئولیتپذیر و پایبند به ارزشهای دینی و فرهنگی ایفا کند.
