میناب در عطر انبه
نویسنده: مرتضی-سلیمانی 
به گزارش اختصاصی روزنامه دریای اندیشه ، براساس اعلام جهاد کشاورزی، پیشبینی میشود امسال حدود ۲۰ هزار تن انبه از باغات میناب برداشت شود؛ رقمی که جایگاه این شهرستان را بهعنوان قطب اصلی تولید انبه در هرمزگان حفظ کرده است.
میناب با حدود هزار و ۸۰۰ هکتار سطح زیر کشت انبه، بیشترین سهم تولید این محصول گرمسیری را در استان به خود اختصاص داده است. بخش عمده باغهای انبه در مناطق شهوار، تمبانو، دهوسطی، فخرآباد، گلشوار و بازیاری قرار دارد و معیشت بسیاری از خانوارهای روستایی منطقه به این محصول وابسته است.
برداشت انبه در میناب از نیمه اردیبهشت آغاز شده و تا اواخر تابستان ادامه دارد. در مرحله نخست، بخشی از محصول بهصورت کال برداشت میشود که بیشتر برای تولید ترشی و فرآوردههای محلی مورد استفاده قرار میگیرد. طبق آمارهای جهاد کشاورزی، حدود ۳۰ درصد محصول امسال در همین مرحله وارد بازار خواهد شد.
فعالان حوزه کشاورزی معتقدند شرایط مناسب آبوهوایی در ماههای گذشته، در افزایش کیفیت و میزان باردهی باغها مؤثر بوده است، اما در مقابل، افزایش هزینههای تولید، کمبود منابع آبی و نوسان قیمت بازار همچنان از مهمترین دغدغههای باغداران به شمار میرود.
به گفته برخی باغداران، هزینه نگهداری باغها در سالهای اخیر افزایش چشمگیری داشته و بالا رفتن قیمت کود، سم، دستمزد کارگر و حملونقل، حاشیه سود تولیدکنندگان را کاهش داده است.
آنان معتقدند نبود صنایع تبدیلی گسترده و ضعف در زنجیره بستهبندی و صادرات باعث شده بخش زیادی از ظرفیت اقتصادی انبه میناب همچنان بلااستفاده باقی بماند.
انبه یکی از مهمترین محصولات گرمسیری هرمزگان محسوب میشود و علاوه بر تأمین بازار استان، بخشی از آن به سایر نقاط کشور نیز ارسال میشود. همچنین فرآوردههایی مانند ترشی، شور و سس انبه از جمله محصولات پرمصرف محلی هستند که در بازار جنوب کشور طرفداران زیادی دارند.
کارشناسان بخش کشاورزی توسعه صنایع فرآوری، ایجاد سردخانههای استاندارد و حمایت از صادرات محصولات گرمسیری را از مهمترین نیازهای بخش باغداری میناب عنوان میکنند؛ موضوعی که میتواند ارزش افزوده این محصول را برای باغداران افزایش دهد و بخشی از مشکلات اقتصادی تولیدکنندگان را کاهش دهد.
«بوی انبه» در کوچههای میناب
صبح هنوز کامل روشن نشده، اما باغهای میناب بیدارند. کارگران با سبدهای پلاستیکی میان درختان حرکت میکنند و انبههای سبز و سنگین، آرام از شاخهها جدا میشوند. هوا گرم است، اما فصل انبه برای مردم این منطقه فقط یک برداشت ساده نیست؛ فصل نفس کشیدن اقتصاد جنوب است.
در بازارهای محلی میناب، بوی انبه کال با ادویه و سرکه در هم آمیخته؛ زنانی که کنار خیابان ظرفهای ترشی انبه میفروشند، کشاورزانی که محصولشان را مستقیم از باغ به وانتها میرسانند و خانوادههایی که درآمد چند ماهشان به همین روزها وابسته است.
انبه در میناب فقط یک میوه گرمسیری نیست؛ بخشی از هویت این شهر است. میوهای که از دل گرمای جنوب بیرون میآید و ردش از سفرههای محلی هرمزگان تا بازار شهرهای دیگر کشور دیده میشود. اینجا هر درخت انبه، فقط یک محصول نمیدهد؛ روایت سالها زندگی در دل خشکسالی، گرما و امید است.
روایت یک ظهر داغ در باغهای میناب
آفتاب هنوز کامل به میانه آسمان نرسیده، اما گرمای میناب زودتر از ساعت، خودش را به باغها رسانده است. کارگران از نخستین ساعات صبح میان ردیف درختان حرکت میکنند؛ سبدها یکییکی پر میشوند و انبههای سبز، آرام از شاخههایی که زیر وزن میوه خم شدهاند، جدا میشوند.
بوی تند انبه کال با رطوبت هوای جنوب در هم میآمیزد و باغ را پر میکند؛ بویی که برای مردم میناب یعنی آغاز فصل کار، درآمد و امید.
در بعضی باغها، خانوادهها کنار هم مشغول برداشتاند. مردان روی نردبانها ایستادهاند، نوجوانها سبدها را جابهجا میکنند و زنان محلی زیر سایه درختان، انبههای ریزتر را برای ترشی جدا میکنند. اینجا برداشت انبه فقط یک فعالیت کشاورزی نیست؛ بخشی از زندگی روزمره مردم است. محصولی که با اقتصاد خانهها، بازار شهر و حتی حافظه مردم جنوب گره خورده است.
کنار باغها، وانتها و کامیونهای کوچک منتظر بارگیریاند. بعضی از بارها راهی بازارهای بندرعباس میشوند، بعضی به استانهای دیگر میروند و بخشی هم به کارگاههای سنتی تولید ترشی و شور انبه میرسد. در بازار میناب، این روزها رنگ سبز انبه همهجا دیده میشود؛ از دستفروشان کنار خیابان گرفته تا مغازههایی که بوی ادویه و سرکه از آنها بیرون میزند.
باغداران میگویند امسال باردهی در بسیاری از باغها بهتر از سال گذشته بوده، اما افزایش هزینهها، نگرانیها را بیشتر کرده است. قیمت کود، سم، سوخت موتورپمپها و دستمزد کارگران بالا رفته و بسیاری از کشاورزان معتقدند سود واقعی محصول، آنطور که باید به دست تولیدکننده نمیرسد.
برخی از آنها میگویند اگر صنایع تبدیلی و بستهبندی استاندارد در منطقه توسعه پیدا کند، انبه میناب میتواند به یکی از محصولات صادراتی مهم جنوب کشور تبدیل شود.
در میان همه این رفتوآمدها، نگرانی دیگری هم وجود دارد؛ کمآبی. باغداران قدیمی میناب میگویند سالها پیش آب در قنوات و چاهها فراوانتر بود و باغها نفس راحتتری میکشیدند، اما حالا افت منابع آب زیرزمینی و گرمای شدید، نگهداری باغهای گرمسیری را دشوارتر کرده است.
بعضی از درختان قدیمی هنوز پابرجا ماندهاند؛ درختهایی که نسل به نسل حفظ شدهاند و حالا برای صاحبانشان فقط یک سرمایه اقتصادی نیستند، بلکه بخشی از تاریخ خانواده محسوب میشوند.
با این حال، فصل انبه در میناب هنوز زنده است. هنوز هم وقتی نخستین انبههای کال وارد بازار میشوند، شهر رنگ دیگری میگیرد.
هنوز هم ترشی انبه پای ثابت سفره بسیاری از خانههای جنوبی است و هنوز هم باغداران با وجود تمام سختیها، امید دارند محصولشان بتواند بازار خوبی پیدا کند.
در میناب، انبه فقط یک میوه نیست؛ روایت زندگی مردمی است که سالها در دل گرما و خشکسالی، باغهایشان را زنده نگه داشتهاند.
