به گزارش اختصاصی دریای اندیشه ؛بندرعباس، شهری بندری و استراتژیک در جنوب کشور، همواره به عنوان یکی از قطب‌های اقتصادی، تجاری و مهاجرپذیر ایران شناخته شده است. موقعیت جغرافیایی خاص، وجود بنادر مهم، رونق نسبی بازار کار و حضور صنایع گوناگون، این شهر را به مقصدی برای جویندگان کار از استان‌های مختلف تبدیل کرده است. اما در کنار این فرصت‌ها، چالش‌هایی نیز به مرور شکل گرفته که یکی از مهم‌ترین و نگران‌کننده‌ترین آن‌ها، افزایش تعداد معتادان متجاهر در سطح شهر است؛ پدیده‌ای که به‌تدریج به یکی از معضلات اجتماعی جدی برای شهروندان بندرعباس تبدیل شده است.
در سال‌های اخیر، حضور معتادان متجاهر در کوچه‌ها، خیابان‌ها و محلات مختلف بندرعباس، به‌ویژه در ساعات پایانی شب و بامداد، به امری عادی اما نگران‌کننده بدل شده است. این افراد، که اغلب در شرایطی بحرانی از نظر جسمی و روانی قرار دارند، برای تأمین هزینه‌های مصرف مواد مخدر، به هر اقدامی متوسل می‌شوند؛ از سرقت‌های خرد گرفته تا تخریب اموال عمومی و خصوصی.
یکی از شهروندان که صاحب یک مغازه در سطح شهر است، در شرح تجربه خود می‌گوید: «هفته گذشته وقتی صبح به مغازه آمدم، با صحنه‌ای مواجه شدم که شوکه‌کننده بود. تابلوی LED مغازه‌ام به‌طور کامل تخریب شده بود. وقتی دوربین مداربسته را بررسی کردم، دیدم حدود ساعت چهار صبح، فردی معتاد که از مقابل مغازه عبور می‌کرد، متوجه یک تکه سیم از تابلو شد. برای جدا کردن همان سیم که شاید ارزش چندانی هم نداشت، کل تابلو را تخریب کرد. تابلویی که حدود پانزده میلیون تومان هزینه داشت، به‌خاطر یک سیم ناچیز کاملاً نابود شد.
این روایت، تنها نمونه‌ای از ده‌ها و بلکه صدها مورد مشابه در سطح شهر است. خسارت‌هایی که گاه به‌خاطر سرقت اشیایی کم‌ارزش به صاحبان اموال وارد می‌شود، بسیار فراتر از ارزش آن اشیا است. از شکستن درب‌ها و پنجره‌ها گرفته تا تخریب تجهیزات، همه و همه نشان‌دهنده عمق بحرانی است که نه‌تنها به اقتصاد خرد شهروندان، بلکه به احساس امنیت عمومی آسیب وارد کرده است.
بررسی‌های میدانی و گفت‌وگو با برخی از این معتادان، ابعاد دیگری از این پدیده را آشکار می‌کند. بسیاری از آن‌ها، افرادی هستند که در گذشته زندگی عادی داشته‌اند؛ برخی دارای تحصیلات، برخی دارای شغل و برخی حتی دارای خانواده. اما به دلایل مختلف، از جمله مهاجرت برای یافتن کار، فشارهای اقتصادی، نبود حمایت‌های اجتماعی و در نهایت دسترسی آسان به مواد مخدر، در دام اعتیاد گرفتار شده‌اند.
بندرعباس به‌دلیل مهاجرپذیر بودن و همچنین برخی شرایط خاص، به محیطی تبدیل شده که در آن، افراد آسیب‌پذیر به‌راحتی در معرض این خطر قرار می‌گیرند.
نبود زیرساخت‌های کافی برای حمایت از مهاجران جویای کار، نبود نظارت مؤثر در برخی مناطق و دسترسی نسبتاً آسان به مواد مخدر، از جمله عواملی است که این روند را تشدید کرده است.
از سوی دیگر، شهروندان بندرعباس، به‌ویژه ساکنان محلاتی مانند شهناز، چاهستانی‌ها و دوهزار، بیش از سایر مناطق با این معضل دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در این محلات، حضور معتادان متجاهر به‌حدی پررنگ است که بسیاری از خانواده‌ها احساس ناامنی می‌کنند. برخی از ساکنان می‌گویند حتی عبور از برخی کوچه‌ها در ساعات خاصی از شبانه‌روز دشوار و همراه با ترس است.
یکی از سوپرمارکت‌داران در محله شهناز می‌گوید: «روزانه افراد زیادی که مشخص است درگیر اعتیاد هستند، وارد مغازه می‌شوند. اگر لحظه‌ای حواسم پرت شود، حتماً چیزی سرقت می‌شود. این موضوع به بخشی از واقعیت روزمره ما تبدیل شده است. ضررهای کوچک اما مکرر، در مجموع فشار زیادی به ما وارد می‌کند.»
این وضعیت تنها محدود به مغازه‌ها نیست. در منازل مسکونی، به‌ویژه خانه‌های ویلایی، نیز سرقت‌های مشابهی رخ می‌دهد. کافی است ساعتی غفلت شود و درب منزل باز بماند؛ در این صورت، احتمال اینکه وسایل حیاط یا حتی داخل خانه مورد سرقت قرار گیرد، بسیار بالا است. بسیاری از شهروندان تجربه سرقت کفش، دوچرخه، ابزار و سایر وسایل را داشته‌اند.
یکی دیگر از پیامدهای خطرناک این پدیده، سرقت کابل‌های برق و تجهیزات شهری است. این نوع سرقت‌ها نه‌تنها خسارت مالی به همراه دارد، بلکه می‌تواند موجب اختلال در زندگی روزمره شهروندان شود. قطع برق در یک محله، آن هم به‌دلیل سرقت کابل، موضوعی نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن گذشت. از سوی دیگر، این اقدام برای خود سارقان نیز بسیار خطرناک است و در مواردی منجر به برق‌گرفتگی و حتی مرگ آن‌ها شده است.
نکته قابل تأمل این است که بسیاری از این معتادان، به‌دلیل شدت وابستگی، کنترل رفتار خود را از دست داده‌اند. برای تأمین هزینه مصرف، حاضر به انجام هر کاری هستند، بدون آنکه به پیامدهای آن برای خود یا دیگران فکر کنند. این وضعیت، آن‌ها را به افرادی تبدیل کرده که هرچند لزوماً خشونت‌آمیز نیستند، اما رفتارشان می‌تواند
خسارات جدی به جامعه وارد کند.
با این حال، نباید فراموش کرد که این افراد، خود نیز قربانی هستند؛ قربانی شرایطی که آن‌ها را به این مسیر کشانده است. برخورد صرفاً امنیتی با این پدیده، هرچند ممکن است در کوتاه‌مدت برخی مشکلات را کاهش دهد، اما در بلندمدت راه‌حل اساسی نخواهد بود. آنچه بیش از هر چیز مورد نیاز است، رویکردی جامع و چندبعدی است که هم به پیشگیری از اعتیاد بپردازد و هم به درمان و بازتوانی معتادان.
ایجاد مراکز درمانی و بازپروری مجهز، افزایش نظارت در محلات پرخطر، حمایت از مهاجران جویای کار، ایجاد فرصت‌های شغلی پایدار و همچنین ارتقای آگاهی عمومی درباره خطرات اعتیاد، از جمله اقداماتی است که می‌تواند در کاهش این معضل مؤثر باشد.
همچنین، مشارکت شهروندان در گزارش موارد مشکوک، همکاری با نهادهای مسئول و افزایش همبستگی اجتماعی، می‌تواند نقش مهمی در بهبود وضعیت ایفا کند. امنیت، موضوعی نیست که تنها با اقدامات دولتی تأمین شود؛ بلکه نیازمند همکاری همه‌جانبه جامعه است.
در نهایت، آنچه امروز در بندرعباس شاهد آن هستیم، زنگ خطری است که باید جدی گرفته شود. معضل معتادان متجاهر، تنها یک مشکل فردی یا محلی نیست، بلکه نشانه‌ای از چالش‌های عمیق‌تر اجتماعی و اقتصادی است. اگر امروز برای آن چاره‌اندیشی نشود، فردا ممکن است با ابعاد گسترده‌تری از آن مواجه شویم.
بندرعباس، با تمام ظرفیت‌ها و فرصت‌هایش، شایسته آن است که به شهری امن‌تر، سالم‌تر و انسانی‌تر برای همه ساکنانش تبدیل شود؛ شهری که در آن، نه شهروندان از ناامنی رنج ببرند و نه انسان‌هایی، هرچند گرفتار، در گوشه و کنار آن به حال خود رها شوند.