اعتیادی که عادیسازی شده است
نبود تفریحات سالم و جذاب برای نوجوانان در بندرعباس، در کنار کمتوجهی خانوادهها و ضعف آگاهی عمومی، باعث شده پادها و ویپها آرام و بیصدا جای سرگرمیهای واقعی را بگیرند و به یکی از مهمترین چالشهای پنهان و روبهگسترش میان نسل نوجوان تبدیل شوند.
این روزها اگر در بندرعباس قدم بزنی، با صحنههایی روبهرو میشوی که چند سال پیش حتی تصورش هم سخت بود؛ اشاعه وحشتناک پادها در بندرعباس به جایی رسیده که دیگر فقط نوجوانان و جوانان را درگیر نکرده، بلکه حتی کودکان زیادی هم به کشیدن پاد روی آوردهاند. وسیلهای کوچک، دودزا و به ظاهر بیخطر که خیلی بیسر و صدا جای خودش را در زندگی نسل جدید باز کرده است.
روزگاری کشیدن سیگار برای نوجوانان و افراد کمسنوسال قبح بزرگی بود. اگر کسی میخواست چند کام سیگار را تجربه کند، باید با هزاران استرس به جایی مخفی میشد، نگران دیده شدن بود و بعد از آن هم استرس بوی بد سیگار را داشت و با هزار ترفند تلاش میکرد بوی بد را از خود بزداید. اما این روزها خیلی عادی شده که نوجوانی وسیلهای کوچک و دودزا از جیبش در میآورد، چند کام میگیرد و دوباره آن را در جیب خود میگذارد.
در نمونههای دیگر حتی دیده میشود که نوجوانان پاد را مانند گردنبند به گردن خود انداختهاند و مثل پستونک به کشیدن آن عادت کردهاند. در حالی که این وسیله برای مصرفکننده گردنبند نیست، بلکه قلادهای است که شخص را برده یک اعتیاد جدید میکند؛ اعتیادی پر سود که این روزها بازار پر رونقی در بندرعباس به راه انداخته است.
اما چرا خانوادهها در مورد پادها حساس نیستند؟ چه میشود که نوجوانان جلوی والدین، خیلی ریلکس از پاد خود کام میگیرند و حتی دود حلقهای بیرون میدهند؟
دلیل اصلی این است که بسیاری از والدین هنوز ملتفت نیستند. آنها تصور میکنند اعتیاد فقط مربوط به ابزارهای سنتی مانند سیگار و مواد مخدر است. پادها در نگاه آنها چیزی بیشتر از یک اسباببازی دودزا نیست؛ وسیلهای که نه فندک میخواهد، نه بوی بد دارد و نه اعتیادآور است. همین نگاه سادهانگارانه باعث شده حساسیتی نسبت به آن وجود نداشته باشد.
حتی متأسفانه در برخی موارد، پدر و مادرها پاد را از فرزند خود میگیرند و آن را امتحان میکنند. با اولین کام، نیکوتین وارد بدن میشود و مغز شروع به ترشح دوپامین میکند. همین تجربه باعث میشود نگاه آنها از یک وسیله خنثی، به یک تجربه مثبت تغییر پیدا کند.
دلیل دیگر این است که پادها مثل سیگار تصویر نامناسبی در جامعه ندارند. هنوز برای بسیاری از خانوادهها اینطور جا افتاده که فرزندشان سیگاری نشده، فقط یک وسیله دودزا دارد و همین باعث میشود برخورد جدی با آن نداشته باشند.
اما واقعیت چیز دیگری است. پادها حاوی نیکوتین هستند؛ همان مادهای که عامل اصلی اعتیاد در سیگار است. این ماده بهشدت اعتیادآور است و خیلی سریع وابستگی ایجاد میکند، مخصوصاً در نوجوانان که مغزشان هنوز در حال رشد است. مصرف پاد میتواند باعث کاهش تمرکز، افت تحصیلی، اضطراب و حتی تغییرات رفتاری شود. بخار این دستگاهها نیز حاوی مواد شیمیایی مختلفی است که میتواند به ریهها آسیب بزند.
برخلاف تصور رایج، بیبو بودن یا خوشبو بودن این بخار به معنای بیضرر بودن آن نیست. بسیاری از طعمدهندهها و ترکیبات موجود در پادها هنوز بهطور کامل بررسی نشدهاند و اثرات بلندمدت آنها ناشناخته است. این یعنی نوجوانی که امروز از روی کنجکاوی یا صرفاً برای کلاس و ظاهر به سمت پاد میرود، ممکن است در آینده با یک اعتیاد جدی روبهرو شود.
اما چرا با تمام اینها خانوادهها همچنان در مورد پادها سختگیر نیستند؟ پاسخ مشخص است؛ عدم آگاهی مردم و عدم اطلاعرسانی کافی توسط رسانهها.
از طرف دیگر، یکی از بزرگترین باگهای بندرعباس این است که از نظر اماکن تفریحی واقعاً عقب مانده است. بندرعباس برای جوانی که دنبال تفریح سالم است، به هیچ وجه جذاب نیست. در چنین شهرهایی، فضا برای تفریحات ناسالم بهراحتی فراهم میشود.
اما خب، در همین شرایط، خانوادهها همچنان تصور میکنند مراقب فرزندشان هستند. مثلاً مادر یک دختر ۱۶ ساله خیال میکند که کاملاً مراقب است و اجازه نمیدهد فرزندش به سمت دخانیات برود. اینجاست که پادها وارد صحنه میشوند.
نوجوان با خیال راحت از پاد خود کام میگیرد، لبخند میزند و از اختراع وسیلهای لذت میبرد که کار سیگار را میکند، اما نه بوی گند میدهد و نه کسی به آن گیر میدهد. اینجاست که پاد تبدیل به یک ابزار کاملاً بیخطر در ذهن نوجوان و حتی خانواده میشود.
پادها حالا دیگر فقط یک وسیله نیستند؛ تبدیل به یک اکسسوری شدهاند. مدلهای متنوع، طرحهای مختلف، نمونههای دخترانه و پسرانه، همه و همه برای جذب نسل زد طراحی شدهاند. در بندرعباس تقریباً تمام دکههای مطبوعاتی انواع پادهای جذاب را برای فروش گذاشتهاند. حتی مغازههایی بهصورت
اختصاصی برای فروش پاد، ویپ و طعمهای مختلف آن راهاندازی شده که مشتریان دائمی خودشان را دارند.
بندرعباس واقعاً سرزمین عجایب است؛ شما اگر تمام کیوسکهای مطبوعاتی شهر را بگردید، شاید حتی یک روزنامه پیدا نکنید، اما عجیبترین و کمیابترین برندهای سیگار و خاصترین مدلهای پاد و ویپ و ناس و بیتی را بهراحتی پیدا میکنید.
عماد، یکی از نوجوانان کلاس هفتمی، میگوید: من پنج تا پاد خریدم. قیمتهاشون از دو میلیون شروع میشه. هر کدوم ویژگیهای خاص خودش رو داره، ولی راستش بیشتر بخاطر ظاهرشون خریدم.
این جمله بهخوبی نشان میدهد که پادها چطور از یک وسیله مصرفی، به بخشی از سبک زندگی نوجوانان تبدیل شدهاند.
در نهایت باید گفت: آنچه امروز در بندرعباس در حال رخ دادن است، یک زنگ خطر جدی است. پادها آرام و بیسر و صدا در حال گسترش هستند و نسل نوجوان را درگیر یک اعتیاد پنهان میکنند. اگر امروز خانوادهها آگاه نشوند، اگر رسانهها اطلاعرسانی نکنند و اگر مسئولان برای ایجاد فضای تفریحی سالم اقدامی نکنند، در آینده با نسلی مواجه خواهیم شد که از سنین پایین درگیر اعتیادی شده که هیچوقت جدی گرفته نشد. بیتفاوتی امروز، هزینههای سنگینی در آینده خواهد داشت؛ هزینهای که نه فقط یک خانواده، بلکه کل جامعه باید آن را بپردازد. این یک هشدار است؛ هشداری که باید جدی گرفته شود، قبل از آنکه خیلی دیر شود.
