آبشخورها خط مقدم نجات گونههای جانوری
نویسنده: مرضیه ساحلی زادگان خبرنگار 
گرما که شدت میگیرد، طبیعت پیش از هر چیز با بحران آب مواجه میشود؛ بحرانی که برای حیاتوحش تنها به معنای تشنگی نیست، بلکه میتواند دسترسی گونههای جانوری به زیستگاه، امنیت زیستی و امکان ادامه حیات در محدوده طبیعی خود را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی، آبشخورهای حیاتوحش در مناطق حفاظتشده به یکی از مهمترین زیرساختهای حمایتی تبدیل میشوند؛ زیرساختی که در ماههای گرم سال نیازمند مراقبت، پایش و تأمین مستمر آب است.
منطقه حفاظتشده کشار در شهرستان بندرخمیر نیز از این قاعده مستثنی نیست. کاهش منابع طبیعی آب در فصل گرم سال، ضرورت توجه جدیتر به وضعیت آبشخورهای این منطقه و استمرار آبرسانی به آنها را دوچندان کرده است.
آبرسانی به آبشخورهای کشار؛ اقدامی برای عبور از روزهای سخت گرما
به گزارش اختصاصی خبرنگار دریای اندیشه از شهرستان بندرخمیر؛ در راستای تأمین منابع آبی مورد نیاز حیاتوحش و با هدف حمایت از گونههای جانوری در فصل گرم سال، عملیات آبرسانی و تأمین آب آبشخورهای حیاتوحش در منطقه حفاظتشده کشار انجام شد.
این عملیات با حضور و تلاش محیطبانان و نیروهای اجرایی اداره حفاظت محیط زیست شهرستان بندرخمیر و از طریق انتقال آب به آبشخورهای حیاتوحش منطقه صورت گرفت.
اهمیت این اقدام زمانی بیشتر نمایان میشود که بدانیم در دورههای گرم سال، کاهش دسترسی به منابع طبیعی آب میتواند فشار بیشتری بر گونههای جانوری وارد کند. در چنین وضعیتی، آبشخورها بهعنوان منابع جایگزین، نقش حمایتی مهمی در حفظ حیات جانوران و کاهش فشار ناشی از کمبود آب در زیستگاه ایفا میکنند.
آبشخور تنها یک مخزن آب نیست
نگاه به آبشخورهای حیاتوحش نباید صرفاً به انتقال آب و پر کردن مخزن محدود شود. آبشخور زمانی میتواند نقش مؤثر خود را ایفا کند که از زمان تأمین آب تا کیفیت، سلامت سازه، میزان مصرف و وضعیت پیرامونی آن بهصورت مستمر مورد پایش قرار گیرد.
از این منظر، حضور میدانی محیطبانان و نیروهای اجرایی برای بررسی وضعیت آبشخورها اهمیت ویژهای دارد؛ چراکه نیاز حیاتوحش به آب تابع شرایط آبوهوایی و وضعیت منابع طبیعی منطقه است و نمیتوان برای تمام روزهای فصل گرم، یک الگوی ثابت در نظر گرفت.
کاهش منابع طبیعی آب؛ زنگ هشدار برای زیستگاه کشار
یکی از نکات مهم در موضوع آبرسانی به آبشخورهای حیاتوحش، توجه به ریشه اصلی مسئله است. انتقال آب، اقدامی ضروری برای عبور از دوره کمآبی است، اما در نگاه مدیریتی، نباید جایگزین برنامهریزی بلندمدت برای حفاظت از منابع طبیعی آب و زیستگاه شود.
هرچه منابع طبیعی آب در زیستگاه کاهش پیدا کند، وابستگی حیاتوحش به آبشخورهای مصنوعی بیشتر خواهد شد. بنابراین استمرار این وضعیت میتواند ضرورت پایش دقیقتر منابع آبی منطقه، شناسایی نقاط بحرانی و برنامهریزی برای تأمین پایدار آب در دورههای گرم و کمبارش را برجسته کند.
محیطبانان؛ نیروهای حاضر در خط مقدم حفاظت
در این میان، نقش محیطبانان تنها به حفاظت فیزیکی از منطقه محدود نمیشود. پایش وضعیت آبشخورها، شناسایی نیازهای حیاتوحش، انتقال آب و حضور مستمر در زیستگاه، بخشی از مسئولیت میدانی نیروهایی است که در شرایط سخت آبوهوایی، وظیفه حفاظت از سرمایههای طبیعی منطقه را بر عهده دارند.
تداوم این حضور میدانی، بهویژه در ماههای گرم سال، میتواند امکان شناسایی سریعتر مشکلات و واکنش بهموقع در برابر شرایط بحرانی را فراهم کند.
ضرورت استمرار آبرسانی تا بازگشت منابع طبیعی آب
هومن محمدیپور تازیانی، سرپرست اداره حفاظت محیط زیست شهرستان بندرخمیر، ضمن پایش مستمر وضعیت آبشخورها، تأمین و انتقال آب مورد نیاز حیاتوحش را در دستور کار قرار داده است.
بر اساس این رویکرد، آبرسانی به آبشخورها تا زمان بهبود شرایط منابع آبی طبیعی ادامه خواهد داشت؛ موضوعی که اهمیت استمرار خدمات حمایتی برای حیاتوحش در دوره کمآبی را نشان میدهد.
البته استمرار آبرسانی نیازمند آن است که وضعیت آبشخورها بهصورت منظم ارزیابی شود و در صورت افزایش نیاز حیاتوحش، برنامه تأمین آب نیز متناسب با شرایط منطقه تقویت شود.
مطالبهای فراتر از تأمین آب؛ حفاظت از زیستگاه را جدی بگیریم
موضوع آبشخورها در واقع بخشی از یک مسئله بزرگتر است؛ مسئلهای به نام حفاظت پایدار از زیستگاه.
حیاتوحش برای ادامه زندگی تنها به آب نیاز ندارد؛ امنیت زیستگاه، حفظ پوشش طبیعی، جلوگیری از تخریب منابع، کنترل فعالیتهای آسیبزا و مقابله با تخلفات نیز در تداوم حیات گونههای جانوری نقش دارند.
از همین رو، حفاظت از منطقه کشار نیازمند مجموعهای از
اقدامات هماهنگ است؛ اقداماتی که از تأمین آب در روزهای گرم آغاز میشود، اما نباید در همین نقطه متوقف بماند.
مردم، دیدهبانان محیط زیست
در کنار اقدامات دستگاههای متولی، نقش مردم در حفاظت از زیستگاههای طبیعی نیز قابل چشمپوشی نیست. بسیاری از تخلفات زیستمحیطی در مناطق طبیعی زمانی امکان شناسایی و پیگیری پیدا میکنند که شهروندان نسبت به محیط پیرامون خود حساس باشند و موارد مشکوک را گزارش کنند.
اداره حفاظت محیط زیست شهرستان خمیر از شهروندان خواسته است در صورت مشاهده هرگونه تخلف زیستمحیطی، گزارشهای خود را بهصورت شبانهروزی از طریق سامانه گویای ۱۵۴۰ حفاظت محیط زیست هرمزگان اعلام کنند.
کشار؛ طبیعتی که نیازمند مراقبت مستمر است
آبرسانی به آبشخورهای منطقه حفاظتشده کشار را باید اقدامی ضروری برای کاهش فشار کمآبی بر حیاتوحش دانست؛ اما اهمیت اصلی این اقدام زمانی مشخص میشود که در کنار آن، روند پایش و حفاظت از زیستگاه نیز استمرار داشته باشد.
در شرایطی که منابع طبیعی آب در فصل گرم سال کاهش مییابد، هر آبشخور میتواند برای بخشی از حیاتوحش یک نقطه حیاتی باشد. بنابراین تأمین بهموقع آب، پایش مستمر آبشخورها و تداوم حضور نیروهای حفاظتی، اقداماتی نیستند که تنها در مقاطع بحرانی مورد توجه قرار گیرند؛ بلکه باید بخشی از برنامه مستمر مدیریت منطقه باشند.
کشار تنها یک محدوده جغرافیایی نیست؛ بخشی از سرمایه طبیعی شهرستان خمیر است که حفاظت از آن، نیازمند نگاه بلندمدت، حضور میدانی و مشارکت همزمان دستگاههای مسئول و مردم است. در این میان، آبشخورها شاید کوچک به نظر برسند، اما در روزهای تشنگی طبیعت، میتوانند نقشی بزرگ در حفظ حیات ایفا کنند.
کشار تشنه است
کشار تشنه است و حیاتوحش نمیتواند منتظر بماند. آبرسانی به آبشخورها اقدامی ارزشمند و ضروری است، اما مسئله اصلی فراتر از پر کردن مخازن آب است. پرسش اینجاست که برای تداوم کاهش منابع طبیعی آب و احتمال تشدید روزهای گرم و خشک، چه برنامهای برای تأمین پایدار آب حیاتوحش وجود دارد؟
از سوی دیگر، حفاظت از کشار نیازمند نگاه جامعتری است؛ چراکه اگر منابع طبیعی آب، زیستگاه و امنیت حیاتوحش همزمان مورد توجه قرار نگیرند، اقدامات مقطعی نمیتواند پاسخگوی یک بحران مستمر باشد.
