شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵ | ساعت --:--:-- | بندرعباس ۳۳ درجه
خبر فوری
گزارش اختصاصی

از سفر نظارتی تا آزمون پاسخ‌گویی

نویسنده: مریم عزیزی ۲۹ مهر ۱۴۰۵ ۱۵ دقیقه مطالعه ۸ بازدید
درسفر رئیس و اعضای کمیسیون برنامه، بودجه به هرمزگان انتظار می‌رود نتیجه این سفر با اعداد، اسناد و زمان‌بندی مشخص همراه شود. مسئله هرمزگان کمبود طرح نیست، بلکه منابعی است که باید به توسعه زیرساخت‌ها تبدیل شود.
به گزارش اختصاصی روزنامه دریای اندیشه ؛سفر رئیس و اعضای کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس شورای اسلامی به هرمزگان، فرصتی برای طرح دوباره مطالباتی است که پاسخ به بسیاری از آن‌ها نه به بازدید میدانی، بلکه به تصمیم‌های مالی، تخصیص اعتبارات و نظارت مستمر وابسته است.این هیأت با ریاست غلامرضا تاجگردون وارد بندرعباس شد و بنا بر گزارش‌های منتشرشده، بررسی مشکلات مناطق مختلف استان را در قالب سه گروه در دستور کار قرار داد. در ادامه این سفر، بازدید از ورزشگاه ۱۰ هزار نفری و بیمارستان ۱۶۸ تخت‌خوابی شجره طیبه میناب، مجموعه پرورش میگوی تیاب و نشست با مسئولان شرق هرمزگان نیز گزارش شد.اکنون پرسش اصلی این است: خروجی این سفر برای هرمزگان چه خواهد بود؟ آیا استان در پایان این بازدیدها به فهرستی از وعده‌ها خواهد رسید یا قرار است درباره اعتبار پروژه‌ها، میزان تخصیص، زمان تکمیل طرح‌های نیمه‌تمام و مسئول اجرای تعهدات، اطلاعاتی روشن و قابل پیگیری منتشر شود؟کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در جایگاهی قرار دارد که می‌تواند فراتر از شنیدن درخواست مدیران و مشاهده پروژه‌ها، مسیر تأمین منابع مالی و اجرای تعهدات بودجه‌ای را بررسی کند. از همین رو، انتظار می‌رود نتیجه این سفر با اعداد، اسناد و زمان‌بندی مشخص همراه شود؛ زیرا مسئله هرمزگان کمبود ظرفیت و طرح نیست، بلکه نسبت میان ظرفیت‌های استان، نیازهای مردم و منابعی است که باید به توسعه زیرساخت‌ها تبدیل شود.
بازدید از پروژه‌ها کافی نیست؛ اعتبار آن‌ها کجاست؟در میان برنامه‌های اعلام‌شده سفر، بازدید از ورزشگاه ۱۰ هزار نفری میناب و بیمارستان ۱۶۸ تخت‌خوابی شجره طیبه قرار داشت. انتخاب این دو پروژه از آن جهت اهمیت دارد که یکی به زیرساخت‌های ورزشی و خدمات عمومی و دیگری به نیازهای درمانی منطقه مربوط است. با این حال، بازدید از یک پروژه به‌تنهایی نمی‌تواند تصویری روشن از وضعیت مالی و اجرایی آن ارائه کند.پرسش مشخص این است که هر یک از این طرح‌ها اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارند؟ درصد پیشرفت فیزیکی آن‌ها چقدر است؟ اعتبار مصوب سال جاری چه میزان بوده و چه مقدار از آن تاکنون تخصیص یافته است؟ سهم منابع ملی و استانی در تأمین هزینه‌ها چقدر است و برای تکمیل پروژه‌ها چه میزان اعتبار دیگر نیاز خواهد بود؟این پرسش‌ها زمانی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند که میان اعتبار مصوب، اعتبار تخصیص‌یافته و منابع واقعاً پرداخت‌شده تفاوت وجود دارد. درج یک رقم در قانون بودجه لزوماً به معنای تأمین نقدینگی مورد نیاز پروژه نیست؛ همان‌طور که اعلام تخصیص نیز بدون روشن شدن میزان پرداخت و آثار آن بر پیشرفت عملیات، نمی‌تواند به‌تنهایی معیار ارزیابی عملکرد باشد.کمیسیون برنامه و بودجه می‌تواند با انتشار گزارشی روشن درباره این پروژه‌ها مشخص کند که چه میزان از اعتبار مورد نیاز آن‌ها تأمین شده، چه موانعی باقی مانده و تکمیل هر کدام به چه تصمیمی از سوی دولت، سازمان برنامه و بودجه یا دستگاه اجرایی مربوط وابسته است.مردم حق دارند بدانند بازدید انجام‌شده قرار است به کدام اقدام اجرایی منجر شود. اگر مشکل یک پروژه کمبود اعتبار است، رقم کسری باید اعلام شود؛ اگر مانع، اختلاف دستگاه‌ها، تأخیر در پرداخت مطالبات پیمانکاران یا مشکلات اجرایی است، همان مانع باید به‌صراحت معرفی شود. پاسخ کلی درباره ضرورت تسریع در اجرای طرح‌ها، جایگزین تعیین تکلیف آن‌ها نیست.
شرق هرمزگان؛ منطقه‌ای که مطالباتش نباید در صورت‌جلسه‌ها متوقف بمانددر جریان این سفر، نشست اعضای کمیسیون با مسئولان شهرستان‌های شرق استان و دیدار با مردم نیز گزارش شد.همچنین در بازدید از مجموعه پرورش میگوی تیاب میناب، ظرفیت‌های سرمایه‌گذاری و مسائل این حوزه مورد توجه قرار گرفت.این برنامه‌ها می‌توانند نقطه شروع مناسبی برای بررسی نیازهای منطقه باشند، اما ارزش نهایی آن‌ها به آنچه پس از نشست‌ها اتفاق می‌افتد وابسته است.اگر مطالبات مردم در حوزه راه، درمان، آب، کشاورزی، شیلات و اشتغال مطرح شده، لازم است مشخص شود کدام درخواست در چارچوب اختیارات کمیسیون قرار می‌گیرد، کدام مورد به تصمیم دولت نیاز دارد و کدام طرح باید در فرآیند بودجه‌ریزی سال آینده پیگیری شود.در حوزه راه‌های شرق استان، برای نمونه، تأمین مالی محور میناب ـ سیریک ـ جاسک ـ لیردف پیش‌تر نیز در دستور پیگیری قرار گرفته بود.بنابراین، در ارزیابی این سفر باید روشن شود که آیا بازدید و گفت‌وگوهای تازه به تغییر مشخصی در روند تأمین اعتبار و اجرای این محور منجر شده است یا خیر.پرسش فقط این نیست که چه پروژه‌هایی اهمیت دارند؛ پرسش مهم‌تر این است که کدام قطعه، با چه اعتباری و در چه تاریخی به مرحله بعد می‌رسد.اعلام اینکه یک مسیر راهبردی است یا تکمیل آن ضرورت دارد، تا زمانی که با برنامه تأمین مالی و جدول زمانی همراه نشود، مشکل مردم را حل نخواهد کرد.همین معیار
و حق اطلاع مردم است.
پرسش‌هایی که نباید پس از پایان سفر بی‌پاسخ بماندروزنامه دریای اندیشه برای ارزیابی دقیق‌تر نتیجه این سفر، پاسخ روشن کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس و دستگاه‌های اجرایی مرتبط را درباره محورهای زیر ضروری می‌داند:۱. مجموع اعتبارات عمرانی مصوب هرمزگان در سال ۱۴۰۵ چقدر است و تا پایان آخرین دوره گزارش‌دهی، چه میزان از آن تخصیص یافته و پرداخت شده است؟۲. کدام پروژه‌های اولویت‌دار استان در جریان این سفر بررسی شدند؟ درصد پیشرفت فیزیکی، اعتبار مصوب، اعتبار پرداخت‌شده و برآورد اعتبار مورد نیاز برای تکمیل هر پروژه چیست؟۳. آخرین وضعیت اجرایی و اعتباری پروژه ورزشگاه ۱۰ هزار نفری میناب چیست؟ چه میزان اعتبار برای تکمیل آن لازم است و برنامه زمانی اعلام‌شده برای مراحل بعدی اجرا چگونه خواهد بود؟۴. وضعیت ساخت و تجهیز بیمارستان۱۶۸ تخت‌خوابی شجره طیبه چگونه است؟ چه میزان از منابع مورد نیاز تأمین شده و برای تکمیل ساختمان، تأمین تجهیزات و آغاز ارائه خدمات درمانی چه اقداماتی باقی مانده است؟۵. برای محور میناب ـ سیریک ـ جاسک ـ لیردف و سایر مسیرهای اولویت‌دار، چه میزان اعتبار مصوب و پرداخت‌شده وجود دارد و برنامه اجرایی هر قطعه چیست؟۶. مهم‌ترین موانع مالی و اجرایی مطرح‌شده از سوی کشاورزان، تولیدکنندگان و فعالان آبزی‌پروری چه بوده است؟ کدام موارد به تصمیم بودجه‌ای یا اصلاح مقررات نیاز دارند و مسئول پیگیری آن‌ها چه نهادی است؟۷. از میان درخواست‌های مطرح‌شده در دیدارهای مردمی، کدام موارد به‌صورت رسمی ثبت شده‌اند؟ چه سازوکاری برای اعلام نتیجه بررسی و اطلاع‌رسانی به متقاضیان در نظر گرفته شده است؟۸. آیا کمیسیون گزارش نهایی این مأموریت را منتشر خواهد کرد؟ اگر پاسخ مثبت است، این گزارش چه زمانی و از چه طریقی در دسترس عموم قرار می‌گیرد؟۹. نظارت پس از سفر، آیا برای بررسی اجرای تصمیم‌ها جلسه پیگیری یا گزارش دوره‌ای پیش‌بینی شده است؟ چه نهادی مسئول اعلام میزان پیشرفت تعهدات خواهد بود؟۱۰. پاسخ‌گویی درباره تأخیرها در پروژه‌هایی که با وجود تصویب اعتبار با تأخیر مواجه‌اند، علت اصلی تأخیر چیست و چه دستگاهی مسئول رفع مانع است؟این پرسش‌ها چارچوبی برای روشن شدن وضعیت پروژه‌ها و سنجش نتیجه یک مأموریت نظارتی‌اند. پاسخ مستند به آن‌ها می‌تواند هم از شکل‌گیری برداشت‌های نادرست جلوگیری کند و هم مسیر پیگیری مطالبات مردم را روشن‌تر سازد.
سفر تمام می‌شود کارنامه باید باقی بماندارزش یک سفر نظارتی را نمی‌توان تنها با تعداد بازدیدها، نشست‌ها یا مقام‌های حاضر سنجید. معیار اصلی آن است که پس از پایان سفر، چه تغییری در وضعیت یک پروژه، روند تخصیص اعتبار یا تصمیم دستگاه مسئول ایجاد می‌شود.اگر پروژه‌ای به دلیل کمبود اعتبار متوقف مانده است، باید رقم کسری و مسیر تأمین آن روشن شود. اگر تأخیر ناشی از مشکل اجرایی است، باید مسئول رفع مانع و مهلت اقدام مشخص باشد. اگر مطالبه‌ای خارج از اختیار مستقیم کمیسیون قرار دارد، باید معلوم شود به کدام دستگاه ارجاع شده و چه زمانی نتیجه پیگیری اعلام خواهد شد.هرمزگان برای توسعه زیرساخت‌های خود به تصمیم‌هایی نیاز دارد که قابلیت اجرا و ارزیابی داشته باشند. از همین رو، انتشار یک گزارش رسمی و قابل دسترس از دستاوردهای سفر، شامل اعتبارات، مصوبات، مسئولان پیگیری و زمان‌بندی اقدامات، می‌تواند مهم‌ترین خروجی این مأموریت باشد.مطالبه نهایی روشن است؛ کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، استانداری هرمزگان و دستگاه‌های اجرایی مرتبط باید مشخص کنند از میان مطالبات مطرح‌شده در این سفر، کدام موارد به تصمیم مشخص رسیده، کدام موارد هنوز در مرحله بررسی است و برای هر کدام چه زمانی جهت اعلام نتیجه تعیین شده است.مردم هرمزگان از مسئولان انتظار ندارند همه مشکلات در چند روز حل شود؛ اما حق دارند بدانند کدام مشکل پذیرفته شده، برای حل آن چه اقدامی در دستور کار قرار گرفته و چه کسی باید درباره نتیجه پاسخ دهد. سفر نظارتی زمانی به یک دستاورد عمومی تبدیل می‌شود که پس از پایان آن، امکان سنجش عملکرد و پیگیری تعهدات همچنان وجود داشته باشد.روزنامه دریای اندیشه آماده است پاسخ‌های مستند کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس، استانداری و دستگاه‌های مسئول را درباره وضعیت اعتبارات، پروژه‌های بررسی‌شده و تعهدات احتمالی این سفر منتشر کند.
هرمزگان، ایستگاه بازدید مسئولان یا مقصد تصمیم‌های بودجه‌ای؟در سفرهای مسئولان به استان‌ها، معمولاً دوربین‌ها لحظه ورود را ثبت می‌کنند، بازدیدها انجام می‌شود، جلسه‌ها شکل می‌گیرد و در پایان، خبرهایی از بررسی مشکلات و تأکید بر ضرورت تسریع در اجرای پروژه‌ها منتشر می‌شود؛ اما آزمون واقعی این سفرها نه در روز ورود هیأت‌ها، بلکه چند هفته و چند ماه بعد آغاز می‌شود؛ زمانی که باید معلوم شود کدام اعتبار تأمین شده، کدام پروژه از بن‌بست خ
باید درباره زیرساخت‌های درمانی، طرح‌های کشاورزی و شیلاتی و سایر نیازهای شرق هرمزگان نیز اعمال شود. ظرفیت اقتصادی منطقه زمانی به منفعت عمومی تبدیل می‌شود که موانع تولید و سرمایه‌گذاری برطرف شود و سهم زیرساخت‌های مورد نیاز مردم نیز در تصمیم‌های بودجه‌ای مشخص باشد.
استانی با ظرفیت اقتصادی بالا؛ سهم منابع عمومی چگونه تعیین می‌شود؟هرمزگان به دلیل برخورداری از بنادر، فعالیت‌های بازرگانی، صنایع، شیلات و موقعیت راهبردی در اقتصاد کشور، جایگاهی مهم در زنجیره تولید و تجارت دارد. با این حال، برخورداری از چنین ظرفیت‌هایی به‌خودی‌خود پاسخ‌گوی پرسش درباره کفایت زیرساخت‌های عمومی و نحوه توزیع منابع بودجه‌ای نیست.بحث اصلی، مقایسه ساده درآمدهای اقتصادی استان با اعتبارات دولتی نیست؛ زیرا سازوکار درآمدهای ملی، منابع شرکت‌ها، درآمدهای عمومی و اعتبارات عمرانی متفاوت است. اما همین تفاوت‌ها ضرورت شفافیت را بیشتر می‌کند: مردم باید بدانند اعتبارات عمرانی هرمزگان در سال جاری چه میزان بوده، چه مقدار از آن تخصیص یافته و چه سهمی به پروژه‌های اولویت‌دار استان رسیده است.از کمیسیون برنامه و بودجه انتظار می‌رود به جای بسنده کردن به توصیف ظرفیت‌های اقتصادی هرمزگان، تصویری مستند از رابطه میان نیازهای توسعه‌ای استان و منابع تخصیص‌یافته ارائه کند. آیا پروژه‌های اولویت‌دار استان در زمان تدوین بودجه به اندازه کافی دیده شده‌اند؟ در صورت وجود شکاف اعتباری، این فاصله چقدر است؟ چه راهکار قانونی یا بودجه‌ای برای کاهش آن وجود دارد؟پاسخ به این پرسش‌ها نیازمند انتشار داده‌های قابل بررسی است؛ از جمله مقایسه اعتبارات مصوب و تخصیص‌یافته، میزان پرداخت به پروژه‌های اصلی، فهرست طرح‌های دارای تأخیر و برآورد منابع لازم برای تکمیل آن‌ها.چنین اطلاعاتی به مردم امکان می‌دهد عملکرد دستگاه‌ها را بر اساس شاخص‌های روشن ارزیابی کنند و به مسئولان نیز فرصت می‌دهد به جای پاسخ‌های کلی، درباره موانع واقعی و راه‌حل‌های اجرایی توضیح دهند.
سه گروه اعزام شدند؛ گزارش نهایی هر گروه چه خواهد بود؟بر اساس خبر اولیه سفر، اعضای کمیسیون قرار بود در قالب سه گروه مسائل مناطق مختلف هرمزگان را بررسی کنند.این شیوه می‌تواند امکان پوشش جغرافیایی گسترده‌تری را فراهم کند، اما یک پرسش اساسی همچنان باقی است: نتیجه بررسی هر گروه چگونه جمع‌بندی و منتشر خواهد شد؟آیا برای هر شهرستان، فهرست مستقلی از مطالبات و پروژه‌های اولویت‌دار تهیه شده است؟ آیا وضعیت اعتباری پروژه‌ها در این فهرست ثبت شده یا بررسی‌ها عمدتاً بر بازدید و دریافت توضیحات مسئولان محلی متمرکز بوده است؟ چه تعداد از مشکلات مطرح‌شده در اختیار مستقیم کمیسیون است و چه مواردی باید برای اقدام به دولت یا دستگاه‌های اجرایی ارجاع شود؟انتشار گزارش تفکیکی هر گروه می‌تواند مانع از آن شود که مطالبات شهرستان‌های کوچک‌تر در میان مسائل گسترده استان نادیده بماند. همچنین مشخص می‌شود که آیا نتیجه بازدیدها صرفاً به ثبت مشکلات محدود شده یا برای حل آن‌ها مسیر مشخصی تعریف شده است.اگر در پایان سفر، فقط چند تصویر از بازدیدها و چند جمله درباره ضرورت توسعه زیرساخت‌ها منتشر شود، ارزیابی میزان اثرگذاری این مأموریت دشوار خواهد بود.در مقابل، اگر برای هر مطالبه یک دستگاه مسئول، رقم اعتباری، مهلت اقدام و وضعیت پیگیری تعیین شود، مردم می‌توانند در ماه‌های بعد نتیجه را بررسی کنند.
مطالبه از مجلس؛ نظارت باید به انتشار نتیجه منجر شودکمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس صرفاً یک هیأت بازدیدکننده نیست؛ این کمیسیون در حوزه بررسی بودجه و نظارت بر مسائل مالی عمومی، مسئولیتی دارد که می‌تواند در پیگیری مطالبات استان مؤثر باشد. به همین دلیل، انتظار از چنین سفری باید متناسب با جایگاه آن باشد.مطالبه از اعضای کمیسیون این نیست که در یک سفر همه مشکلات انباشته‌شده استان را حل کنند؛ مطالبه این است که مشخص کنند کدام مشکلات را با چه ابزار قانونی و نظارتی دنبال خواهند کرد و چه زمانی می‌توان نتیجه پیگیری را سنجید.در همین چارچوب، انتشار صورت‌جلسه‌های مرتبط با مطالبات استان، فهرست پروژه‌های بررسی‌شده، وضعیت اعتبارات و تصمیم‌های اتخاذشده می‌تواند نخستین گام باشد.در مواردی که اطلاعات مالی و اجرایی قابل انتشار است، ارائه ارقام دقیق به‌مراتب مفیدتر از عبارت‌هایی مانند تخصیص اعتبار ویژه، تسریع در اجرا یا پیگیری تا حصول نتیجه خواهد بود.اگر قرار است پروژه‌ای در اولویت قرار گیرد، باید نام پروژه و دلیل اولویت آن روشن باشد. اگر اعتباری برای آن در نظر گرفته شده، رقم و منبع اعتبار باید اعلام شود. اگر تصمیم نهایی به سازمان برنامه و بودجه یا وزارتخانه‌ای دیگر وابسته است، باید مشخص شود چه نهادی، تا چه تاریخی، مسئول پیگیری خواهد بود.این سطح از شفافیت نه تقابل با مسئولان، بلکه بخشی از مسئولیت نظارتی مجلس
ارج شده و کدام مطالبه همچنان در انتظار پاسخ مانده است.سفر کمیسیون برنامه، بودجه و محاسبات مجلس به هرمزگان نیز نباید از این قاعده مستثنا باشد. استانی که در معادلات بندری، تجارت، صنعت و اقتصاد دریامحور کشور جایگاهی مهم دارد، برای توسعه متوازن خود به تصمیم‌های قابل سنجش نیازمند است؛ تصمیم‌هایی که آثار آن‌ها در تکمیل زیرساخت‌های درمانی، پیشرفت پروژه‌های عمرانی، بهبود راه‌های ارتباطی و تقویت ظرفیت‌های تولیدی دیده شود.مسئله این نیست که چرا مسئولان به هرمزگان سفر می‌کنند؛ مسئله این است که هر سفر چه چیزی را در وضعیت موجود تغییر می‌دهد؟ اگر پروژه‌ای سال‌ها در انتظار تکمیل مانده، بازدید تازه چه گرهی از آن باز می‌کند؟ اگر اعتبار مصوب وجود دارد اما پیشرفت متناسبی مشاهده نمی‌شود، علت فاصله میان تصویب و اجرا چیست؟ و اگر یک مطالبه در نشست رسمی مطرح شده، چه کسی مسئول است که آن را تا مرحله نتیجه دنبال کند؟کمیسیون برنامه و بودجه مجلس در این میان می‌تواند یک تفاوت اساسی ایجاد کند: تبدیل مطالبات پراکنده به پرونده‌های مشخص مالی و نظارتی. پرونده‌هایی که در آن‌ها نام پروژه، میزان اعتبار مصوب، رقم تخصیص‌یافته، پرداخت انجام‌شده، مانع اصلی اجرا و مهلت اقدام دستگاه مسئول ثبت شده باشد. با چنین رویکردی، نه مسئولان می‌توانند به پاسخ‌های کلی بسنده کنند و نه افکار عمومی ناچار است برای فهم نتیجه یک سفر، به خبرهای کوتاه و اظهارات پراکنده اکتفا کند.انتظار از نمایندگان مجلس نیز روشن است؛ اگر در جریان این مأموریت به کمبود اعتبار یا ضعف در اجرای مصوبات برخورد کرده‌اند، باید ابعاد مسئله و مسیر پیگیری آن را توضیح دهند. اگر مشکل به تصمیم دولت یا دستگاه اجرایی وابسته است، نام دستگاه و اقدام مورد انتظار باید مشخص شود. اگر هم هنوز تصمیمی گرفته نشده، اعلام صریح همین واقعیت از وعده‌ای مبهم و بدون زمان‌بندی شفاف‌تر است. هرمزگان نباید تنها در روز بازدید، در مرکز توجه باشد؛ باید در زمان تخصیص اعتبار، تصویب تصمیم‌های اجرایی و انتشار گزارش عملکرد نیز دیده شود. اکنون توپ در زمین مسئولان مربوط است: آیا نتیجه این سفر به فهرستی از مصوبات قابل پیگیری تبدیل خواهد شد یا چندی بعد، همان پروژه‌ها و همان مطالبات دوباره در دستور کار هیأت بعدی قرار می‌گیرند؟ پاسخ این پرسش را نه تصاویر بازدیدها، بلکه اسناد مالی، تصمیم‌های اجرایی و میزان تحقق تعهدات مشخص خواهد کرد.

دیدگاه خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *