به گزارش دریای اندیشه، دهه فجر انقلاب اسلامی ایران، بهعنوان طلوعی جدید در تاریخ این کشور، نه تنها ساختار حکومتی را دگرگون کرد، بلکه زمینهساز تحولاتی عمیق در تمامی عرصههای ملی شد. از ۱۲ تا ۲۲ بهمن ماه، یادآور روزهایی است که ملت ایران با رهبری امام خمینی(ره)، وابستگی به شرق و غرب را کنار زده و مسیر استقلال، پیشرفت و هویت دینی را در پیش گرفت.
انقلاب اسلامی در حوزه سیاسی، بزرگترین تحول ممکن را ایجاد کرد: تبدیل ایران از یک کشور تحتالحمایه و وابسته به یک بازیگر مستقل و تأثیرگذار در نظام بینالملل.
پیش از انقلاب، ساختار سیاسی ایران بهگونهای طراحی شده بود که عملاً اداره کشور تحت نظارت مستقیم قدرتهای خارجی، به ویژه ایالات متحده آمریکا، قرار داشت. حضور هزاران مستشار نظامی و اقتصادی آمریکایی و نفوذ بیچونوچرای آنان در تصمیمات کلان، استقلال ایران را به چیزی نمادین بدل کرده بود. سفارت آمریکا در تهران به مرکزی برای دخالت در امور داخلی ایران تبدیل شده بود. انقلاب اسلامی با شعار «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» این نظم وابسته را در هم شکست.
لغو کاپیتولاسیون (مصونیت قضایی اتباع آمریکایی در ایران)، تسخیر لانه جاسوسی و اخراج مستشاران خارجی، نمادهای عینی این استقلالخواهی بودند. در عرصه داخلی، نظام سیاسی جدید بر پایه «جمهوری اسلامی» و «ولایت فقیه» بنا نهاده شد که ترکیبی از حاکمیت مردمی و رهبری فقیه جامعالشرایط است. این مدل حکومتی که در دنیا بینظیر بود، با وجود تمامی دشواریها و جنگ تحمیلی هشت ساله، توانسته است با تکیه بر مشارکت مردم در بیش از ۴۰ دوره انتخابات مختلف (ریاست جمهوری، مجلس، شوراها و …) پایداری و ثبات خود را حفظ کند. جمهوری اسلامی ایران ثابت کرده که میتوان در برابر فشارهای بینالمللی ایستاد و با تکیه بر اراده ملی، راه توسعه و پیشرفت مستقل را ادامه داد.
جهش از حاشیه به مرزهای دانش جهانی
اگر بخواهیم یکی از درخشانترین فصلهای کارنامه انقلاب اسلامی را نام ببریم، بدون تردید آن فصل، تحول شگرف در عرصه علم و فناوری است. ایران پیش از انقلاب، کشوری مصرفکننده علم و فناوری بود با تعداد محدودی دانشگاه و مرکز تحقیقاتی. اما امروز به یکی از کشورهای پیشرو در تولید علم در منطقه و جهان تبدیل شده است.
این رشد با شاخصهای کمّی و کیفی متعددی قابل اندازهگیری است. از نظر تولید مقالات علمی، رتبه ایران در جهان از جایگاهی حاشیهای به پانزدهم ارتقا یافته و سهم آن از تولید علم جهان بیش از ۲۰ برابر افزایش پیدا کرده است. تعداد دانشجویان از حدود ۱۷۵ هزار نفر در سال ۱۳۵۷ به بیش از ۴ میلیون نفر رسیده و تعداد دانشگاهها و مراکز آموزش عالی نیز رشد چشمگیری داشته است. اما این دستاورد فقط کمّی نیست.
ایران در حوزههای فناوریهای راهبردی نیز به موفقیتهای بزرگی دست یافته است. دستیابی به چرخه کامل سوخت هستهای برای مقاصد صلحآمیز، قرار گرفتن در جمع معدود کشورهای دارنده فناوری غنیسازی اورانیوم، پیشرفتهای چشمگیر در فناوری نانو و قرارگیری در رتبههای برتر جهان، رشد در حوزه زیستفناوری و سلولهای بنیادی، و طراحی و ساخت انواع ماهواره، حاملهای فضایی و پهپادهای پیشرفته، تنها بخشی از این دستاوردهاست. این پیشرفتها در شرایطی به دست آمده که ایران تحت سختترین تحریمهای علمی و فناوری قرار داشته است. این موضوع نشاندهنده عمق خودباوری و تلاش دانشمندان ایرانی برای عبور از مرزهای دانش است.
از ناامنی و وابستگی به اقتدار و خودکفایی
در حوزه امنیت و دفاع، انقلاب اسلامی نقطه عطفی تاریخی ایجاد کرد. پیش از انقلاب، ارتش ایران علیرغم هزینههای گزاف، وابستگی ۹۵ درصدی به تجهیزات و مشاوران خارجی، به ویژه آمریکاییها داشت. این وابستگی، امنیت ملی را به عاملی خارجی گره زده بود. با پیروزی انقلاب و خروج مستشاران، یک خلأ بزرگ فنی و لجستیکی به وجود آمد. این چالش با شروع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، به تهدیدی برای موجودیت کشور تبدیل شد.
اما پاسخ نظام به این تهدید، شکلگیری مکتب دفاعی جدیدی مبتنی بر مردم، ایمان و نوآوری بود. تشکیل بسیج، سپاه پاسداران و ادغام آنها در یک ساختار دفاعی واحد، اراده ملت را به مهمترین عامل بازدارندگی بدل کرد. در طول هشت سال دفاع مقدس، صنعت دفاعی کشور از صفر و با ابتداییترین امکانات، شروع به کار کرد و به تدریج به ساخت و تعمیر ادوات جنایی پرداخت. امروز، پس از چهار دهه، دستاوردهای این حوزه حیرتآور است. ایران به خودکفایی حداقل ۹۰ درصدی در تأمین نیازهای دفاعی رسیده و در زمره ده کشور برتر دنیا در تولید تجهیزات دفاعی قرار دارد. این صنعت نه تنها نیازهای داخلی را تأمین میکند، بلکه به صادرات محصولات دفاعی نیز میپردازد.دستیابی به فناوری موشکی با بردهای مختلف و دقت بالا، ساخت زیردریایی، ناوشکن، انواع پهپادهای
رزمی و شناسایی، و پیشرفت در سیستمهای راداری و الکترونیک، توان بازدارندگی کشور را در سطحی قرار داده که هیچ دشمنی جرأت حمله مستقیم به خاک ایران را ندارد. این اقتدار، آرامش و امنیتی را برای مردم و توسعه کشور فراهم آورده است.
گامهای بلند به سوی عدالت و پیشرفت
انقلاب اسلامی با شعار محرومیتزدایی و عدالتخواهی به پیروزی رسید و در طول چهار دهه، دستاوردهای قابل توجهی در حوزه اجتماعی و زیرساختی داشته است. این پیشرفتها را میتوان در شاخصهای بهداشت، آموزش، ارتباطات و رفاه عمومی مشاهده کرد. در حوزه بهداشت و درمان، شاخص امید به زندگی از حدود ۵۵ سال قبل از انقلاب به بالای ۷۶ سال افزایش یافته است. مرگ و میر کودکان به شدت کاهش یافته و شبکه گستردهای از خانههای بهداشت در روستاها و بیمارستانهای مجهز در شهرها، دسترسی به خدمات سلامت را برای عموم مردم، به ویژه محرومان، فراهم کرده است. ایران امروز در زمینه پیوند اعضا و درمان ناباروری در زمره کشورهای پیشرو جهان است. در حوزه آموزش، باسوادی از درصدی پایین به نرخ بیش از ۹۷ درصد رسیده است. تعداد دانشجویان پزشکی از چند صد نفر به دهها هزار نفر افزایش یافته و دانشگاههای کشور در رشتههای مختلف پذیرای میلیونها دانشجو هستند. پیشرفت در زیرساختها نیز چشمگیر است.
تعداد مشترکان تلفن ثابت از کمتر از یک میلیون خط به دهها میلیون خط رسیده و پوشش تلفن همراه و اینترنت، حتی در دورافتادهترین مناطق کشور، گسترش یافته است.
برقرسانی به تقریباً تمامی روستاهای کشور، توسعه شبکه گسترده جادهای و افزایش دسترسی به آب آشامیدنی سالم از دیگر دستاوردهای این دوره است. البته در مسیر تحقق عدالت اجتماعی همچنان چالشهایی وجود دارد، اما نمیتوان منکر گامهای بلند برداشته شده در جهت بهبود زندگی تودههای مردم شد.در مجموع، دهه فجر تنها یادآور روزهای پیروزی در بهمن ۱۳۵۷ نیست، بلکه نماد حرکت مستمر و پویایی است که ایران را در چهار دهه گذشته از کشوری وابسته و تحت نفوذ، به ملتی مستقل، صاحب فناوریهای پیشرفته، دارای امنیتی پایدار و دارای زیرساختهای توسعهیافته تبدیل کرده است. این مسیر، با وجود تمامی دشواریها و تحریمها، همچنان با تکیه بر نیروی انسانی متخصص و ایمان ملی ادامه دارد.
