به گزارش اختصاصی دریای اندیشه؛در استانی که هر تابستان با فشار مصرف و ناترازی برق روبهروست، هرمزگان حالا بخشی از بار شبکه را به خورشید سپرده است؛ بهرهبرداری از بیش از ۲۶۵۰ نیروگاه خورشیدی با ظرفیت نزدیک به ۱۸ مگاوات، نشانه تغییری آرام اما راهبردی در تأمین انرژی جنوب کشور است.
هرمزگان روی مدار خورشید؛ ۲۶۵۶ نیروگاه، ۱۸ مگاوات امید
در استانی که سالها با خاموشی، ناترازی برق و فشار مصرف در فصل گرما دستوپنجه نرم کرده، حالا خورشید آرامآرام دارد به بازیگر جدی تأمین انرژی تبدیل میشود. هرمزگان، با اقلیم گرم و تابش گسترده، امروز یکی از پیشروترین استانها در توسعه نیروگاههای خورشیدی کشور به شمار میرود؛ مسیری که اعداد و آمار تازه، جدیتر شدن آن را تأیید میکند.
مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق هرمزگان از بهرهبرداری ۲۶۵۶ نیروگاه خورشیدی انشعابی و مگاواتی در استان خبر میدهد؛ نیروگاههایی که مجموع ظرفیت آنها به نزدیک ۱۸ مگاوات رسیده و بخشی از بار شبکه برق استان را سبک کردهاند. آماری که اگرچه در مقیاس کل مصرف هرمزگان هنوز کافی نیست، اما نشانهای روشن از تغییر مسیر سیاستهای انرژی در جنوب کشور است.
حمید ساعدپناه، در جریان بازدید از نیروگاه خورشیدی ۲ مگاواتی قشم، با تشریح جزئیات این روند میگوید: توسعه انرژیهای تجدیدپذیر در هرمزگان وارد فاز جدیتری شده و زیرساختهای آن بهتدریج در حال شکلگیری است. به گفته او، تاکنون ۳۲۴ ساختگاه خورشیدی در نقاط مختلف استان شناسایی شده و برای ۱۰۵ سرمایهگذار مجوز اولیه صادر شده است؛ سرمایهگذارانی که مجموع ظرفیت درخواستی آنها به ۱۸۷ مگاوات میرسد؛ عددی که در صورت تحقق، میتواند معادلات برق استان را دگرگون کند.
در همین مسیر، ۲۲ ساختگاه خورشیدی با ظرفیت مجموع ۸۲.۵ مگاوات و مساحت ۲۳۷ هکتار نیز در مرحله واگذاری زمین از طریق ماده ۲۱ قرار دارد؛ مرحلهای کلیدی که میتواند سرعت اجرای پروژههای خورشیدی را افزایش دهد و پای سرمایهگذاران بیشتری را به استان باز کند.
بررسی ترکیب نیروگاههای احداثشده نشان میدهد بخش عمده توسعه، بر دوش نیروگاههای کوچک و انشعابی بوده است. تاکنون ۲۳۹۴ نیروگاه خورشیدی انشعابی حمایتی با ظرفیت ۱۱ هزار و ۹۷۰ کیلووات و ۲۴۹ نیروگاه انشعابی عادی با ظرفیت ۳۶۰۵ کیلووات به بهرهبرداری رسیدهاند؛ در کنار آنها، ۳ نیروگاه خورشیدی مگاواتی با ظرفیت ۲۳۲۰ کیلووات نیز وارد مدار شدهاند. آماری که نشان میدهد مشارکت خانوارها، مشاغل خرد و سرمایهگذاران کوچک، نقش مهمی در رشد انرژی خورشیدی استان داشته است.
ساعدپناه، توسعه انرژی خورشیدی را یکی از راهبردهای اصلی تأمین پایدار انرژی و کاهش ناترازی برق در هرمزگان میداند و تأکید میکند: با توجه به شرایط اقلیمی استان، خورشید یک انتخاب لوکس نیست، بلکه یک ضرورت راهبردی است. به گفته او، شرکت توزیع برق هرمزگان تلاش میکند با تسهیل فرآیندها و حمایت از سرمایهگذاران، مسیر توسعه تجدیدپذیرها را هموارتر کند.
هرمزگان حالا در نقطهای ایستاده که اگر این مسیر با ثبات سیاستگذاری، حمایت مالی و رفع موانع اداری ادامه پیدا کند، میتواند از استانی مصرفمحور و بحرانزده در حوزه برق، به الگویی برای بهرهگیری از انرژیهای پاک در کشور تبدیل شود؛ جایی که خورشید، نه فقط منبع گرما، که پشتوانه روشنایی آینده است.
خورشید هست، اما آیا کافی است؟
هرچند آمار بهرهبرداری از بیش از ۲۶۵۰ نیروگاه خورشیدی در هرمزگان امیدوارکننده به نظر میرسد، اما پرسش اصلی اینجاست: ۱۸ مگاوات انرژی خورشیدی تا چه اندازه میتواند بار واقعی شبکه برق استان را سبک کند؟ استانی که در اوج گرما، مصرف برق آن به چندین برابر میانگین فصول خنک میرسد و کوچکترین اختلال، خاموشیهای گسترده را به دنبال دارد.
واقعیت این است که ظرفیت فعلی نیروگاههای خورشیدی هرمزگان، در مقایسه با نیاز مصرف، هنوز سهمی محدود دارد. بخش عمده این ظرفیت نیز متعلق به نیروگاههای انشعابی کوچک است؛ نیروگاههایی که اگرچه نقش مهمی در فرهنگسازی و مشارکت مردمی دارند، اما بهتنهایی قادر به حل بحران ناترازی برق نیستند. توسعه نیروگاههای مگاواتی و مقیاسبالا، حلقهای است که همچنان با کندی پیش میرود.
از سوی دیگر، فاصله معناداری میان ظرفیت درخواستی سرمایهگذاران (۱۸۷ مگاوات) و ظرفیت بالفعلشده (۱۸ مگاوات) وجود دارد؛ فاصلهای که ریشه آن را باید در چالشهایی چون زمانبر بودن واگذاری زمین، پیچیدگیهای اداری، محدودیتهای تأمین مالی و ناپایداری مشوقهای اقتصادی جستوجو کرد. هرچه این شکاف طولانیتر شود، فرصتهای طلایی اقلیم هرمزگان نیز به تعویق میافتد.
نکته کلیدی دیگر، نبود پیوند مؤثر میان توسعه انرژی خورشیدی و سیاستهای مدیریت مصرف است. انرژی تجدیدپذیر زمانی بیشترین اثر را دارد که همزمان با اصلاح الگوی مصرف، بهینهسازی شبکه و کاهش
تلفات توزیع پیش برود؛ در غیر این صورت، افزایش تولید، صرفاً به تعقیب مصرف فزاینده خواهد انجامید.
با این حال، هرمزگان یک مزیت انکارناپذیر دارد: خورشید پایدار و فراوان. اگر برنامهریزیها از سطح پروژههای پراکنده به یک راهبرد منسجم استانی ارتقا پیدا کند، و سرمایهگذاریها از نیروگاههای خرد به مقیاسهای صنعتی سوق داده شوند، انرژی خورشیدی میتواند از یک گزینه مکمل، به ستون اصلی تأمین برق استان تبدیل شود.
تحقق این چشمانداز، بیش از هر چیز، نیازمند تصمیمهای جسورانه، ثبات مقررات و نگاه بلندمدت به انرژی است؛ نگاهی که خورشید را نه راهحل مقطعی خاموشیها، بلکه سرمایهای راهبردی برای آینده هرمزگان بداند.
از پشتبام خانهها تا دشتهای آفتابی؛ روایت یک تغییر آرام
در هرمزگان، خورشید همیشه بوده؛ سوزان، بیوقفه و گاهی آزاردهنده. سالها فقط بار گرما را بر دوش شهرها و روستاها میگذاشت و سهمی در حل مشکلات نداشت. حالا اما همین خورشید، آرام و بیسروصدا، دارد جای خودش را در معادلات برق استان باز میکند؛ از پشتبام خانههای کوچک گرفته تا زمینهای پهناور در قشم و دیگر نقاط مستعد.
پنلهایی که روی سقف خانههای حمایتی نصب شدهاند، فقط تجهیزات فنی نیستند؛ نشانه تغییری در نگاه مردم به انرژیاند. تغییری که برق را از یک کالای صرفاً مصرفی، به فرصتی برای مشارکت و حتی درآمدزایی تبدیل کرده است. برای بسیاری از خانوارها، این پنلها یعنی کاهش وابستگی، یعنی سهم داشتن در تولید، یعنی اینکه خاموشی دیگر فقط یک تهدید بیرونی نیست. در آنسوی ماجرا، زمینهایی قرار دارند که تا دیروز کاربری مشخصی نداشتند و امروز به ساختگاههای خورشیدی بدل شدهاند. دشتهایی که قرار است در سکوت، برق تولید کنند؛ بیدود، بیصدا و بیسوخت فسیلی. تصویری که اگرچه هنوز کامل نشده، اما آیندهای متفاوت را تداعی میکند.
هرمزگان، شاید بیش از هر استان دیگری، معنای واقعی انرژی خورشیدی را لمس میکند. اینجا خورشید نه یک شعار زیستمحیطی، که یک واقعیت روزمره است. حالا این واقعیت، اگر درست مدیریت شود، میتواند از عامل فرسایش و فشار، به منبعی برای تابآوری و توسعه پایدار تبدیل شود.
این تغییر، آهسته است؛ اما اگر ادامه پیدا کند، شاید روزی برسد که هرمزگان، استانی که همیشه با گرما شناخته میشد، با هوشمندانهترین بهرهبرداری از خورشید شناخته شود
