به گزارش اختصاصی دریای اندیشه ؛رمالی، دعانویسی و فالگیری دیگر فقط یک باور سنتی یا خرافهی حاشیهای نیست؛ در هرمزگان به بازاری گسترده، پردرآمد و چندلایه تبدیل شده است. بازاری که همزمان در کوچههای شهر و روستا، پشت خطوط تلفن و در دل شبکههای اجتماعی جریان دارد و هر روز چهرهای تازهتر و حرفهایتر به خود میگیرد. پدیدهای که از ضعف اقتصادی، ناامیدی اجتماعی و گسترش فضای دیجیتال تغذیه میکند و قربانیان آن اغلب خاموش و بیصدا هستند.
ریشههای یک باور قدیمی در جغرافیای جنوب
هرمزگان بهعنوان استانی با تنوع قومی، فرهنگی و تاریخی، همواره میزبان آیینها و باورهای محلی گوناگون بوده است. در کنار فرهنگ غنی بومی، برخی اعتقادات عامیانه نیز نسلبهنسل منتقل شدهاند؛ اعتقاد به چشمزخم، بختبندی، سحر و جادو، فال و نیروهای ماورایی. این باورها در گذشته بیشتر در قالب توصیههای محلی و شفاهی مطرح میشد، اما امروز با تغییر شرایط اجتماعی و اقتصادی، بستری برای سوءاستفاده و کسب درآمد فراهم کردهاند.
رمالی حضوری؛ نسخه سنتی، مشتریان مدرن
در برخی محلههای بندرعباس و دیگر شهرهای استان، هنوز هم افرادی هستند که بهصورت حضوری به فعالیت میپردازند. خانههایی که مراجعهکنندگان یکییکی وارد میشوند، اتاقهایی با پردههای ضخیم، بوی اسپند، شمع، کاغذهای دستنویس و جملاتی آشنا: «گره کارت بسته شده»، «کسی سحرت کرده»، «بختت سنگینه».
مراجعان اغلب زنانی هستند که با مشکلات خانوادگی، ازدواج، طلاق یا اختلافات عاطفی روبهرو هستند، اما مردان، جوانان بیکار و حتی صاحبان کسبوکار نیز کم نیستند. هزینهها بسته به نوع «خدمت» متغیر است؛ از مبالغ اندک تا رقمهایی که به چند میلیون تومان میرسد.
وعدههای تکراری، سناریوهای از پیش آماده
گفتههای رمالان اغلب کلی و تکراری است، اما بهگونهای گفته می شودکه مراجعهکننده احساس کند «دقیقاً درباره او» صحبت میشود. تکنیکهایی که شباهت زیادی به روشهای روانشناختی تلقینی دارد: سؤالهای عمومی، واکنشسنجی، تطبیق پاسخ با حالات فرد و در نهایت ارائه راهحل ماورایی. راهحلهایی که تقریباً همیشه هزینهبر و زمانبر هستند و پایان مشخصی ندارند.
رمالی تلفنی؛ تجارت صدا و امید
شکل دیگر این بازار، رمالی تلفنی است؛ مدلی که سالهاست در ایران وجود دارد اما حالا گستردهتر و حرفهایتر شده است. تماسهایی با وعده «فال فوری»، «مشاوره معنوی» یا «استخاره تلفنی». در این شیوه، هیچ ملاقات حضوری در کار نیست. تنها یک صداست که با لحنی مطمئن و جملاتی آشنا، امید میفروشد.
هزینه تماسها گاهی دقیقهای محاسبه میشود و مشتری تشویق میشود تماس را ادامه دهد. مزیت این روش برای رمالها، ناشناسبودن و نبود رد مشخص است؛ برای مشتریان اما نتیجهای جز وابستگی و تکرار تماسها ندارد.
انفجار رمالی در فضای دیجیتال
اما آنچه بازار رمالی در هرمزگان را وارد مرحلهای تازه کرده، فضای مجازی است. اینستاگرام، تلگرام و حتی واتساپ به ویترین اصلی فالگیران و دعانویسان تبدیل شدهاند. صفحاتی با نامهای فریبنده، تصاویر پرزرقوبرق، ویدئوهای احساسی، جملات انگیزشی و نظراتی که اغلب ساختگی به نظر میرسند.
در این فضا، همهچیز ساده است: یک پیام دایرکت، ارسال عکس، تولد یا صدا، و در نهایت درخواست کارتبهکارت. «طلسم بازگشت عشق»، «دعای ازدواج فوری»، «باطلالسحر تضمینی»، «فال اختصاصی با اسم مادر»؛ بستههایی آماده برای فروش.
مشتریان دیجیتال؛ جوانتر، آسیبپذیرتر
برخلاف رمالی سنتی که مخاطبانش اغلب میانسال یا سالخوردهاند، در فضای دیجیتال جوانان سهم بزرگی دارند. کاربرانی که با بحران هویت، شکست عاطفی، بیکاری یا ناامیدی از آینده دستوپنجه نرم میکنند. فضای مجازی با سرعت و سادگیاش، تصمیمگیری را کوتاه میکند و فرصت فکرکردن را میگیرد.
اقتصاد ناامیدی
کارشناسان اجتماعی معتقدند رونق رمالی، نشانهای از اقتصاد ناامیدی است. وقتی مسیرهای رسمی حل مسئله بسته یا دشوار به نظر میرسند، راههای میانبر—اگر غیرواقعی باشند—جذاب میشوند. رمالی در چنین شرایطی، نهفقط یک باور، بلکه یک «کسبوکار» است که دقیقاً نقاط ضعف روانی و اجتماعی جامعه را هدف میگیرد.
خلأ آگاهی و آموزش
نبود آموزش عمومی درباره تفکر انتقادی، سواد رسانهای و شناخت کلاهبرداریهای نوین، یکی از عوامل گسترش این پدیده است. بسیاری از قربانیان نمیدانند که آنچه تجربه کردهاند، قابل پیگیری قانونی است یا اساساً جرم محسوب میشود.ترس از قضاوت اجتماعی نیز مانع شکایت میشود.
قانون، هشدار و واقعیت میدان
هرچند مسئولان انتظامی بارها نسبت به فعالیت رمالان، بهویژه در فضای مجازی، هشدار دادهاند و پروندههایی نیز تشکیل شده، اما واقعیت این است که بازار همچنان فعال است. تغییر مداوم شیوهها، استفاده از حسابهای جعلی و نبود نظارت کافی درشبکههای اجتماعی، برخورد مؤثر را دشوار کرده است.
قربانیان خاموش
بسیاری از افرادی که به رمالها مراجعه میکنند، پس از از دست دادن پول یا نتیجهنگرفتن، سکوت را ترجیح میدهند. سکوتی که به چرخه ادامه فعالیت این بازار کمک میکند. در این میان، آسیب فقط مالی نیست؛ ضربههای روانی، وابستگی، اضطراب و از دست رفتن اعتمادبهنفس، هزینههای پنهان این ماجراست.
نتیجهگیری؛ خرافهای که مدرن شد
رمالی در هرمزگان امروز، ترکیبی است از باورهای قدیمی و ابزارهای مدرن. از اتاقهای نیمهتاریک تا صفحات براق اینستاگرامی، از تماس تلفنی تا پرداخت آنلاین. پدیدهای که اگرچه ریشه در گذشته دارد، اما با چهرهای جدید و حرفهای، آیندهای نگرانکننده را ترسیم میکند.
مقابله با این بازار، فقط با برخورد انتظامی ممکن نیست؛ نیازمند آگاهیبخشی، آموزش، امیدآفرینی اجتماعی و بازسازی اعتماد عمومی است. تا زمانی که ناامیدی فروخته میشود، بازار امیدهای جعلی هم داغ خواهد ماند.
