وضعیت فعلی هزینههای خانوار
هزینههای زندگی روزمره خانوادهها در سالهای اخیر بهطور چشمگیری افزایش یافته است. سبد معیشت شامل نیازهای اساسی همچون غذا، مسکن، انرژی، حمل و نقل و آموزش است و قیمت این اقلام در سالهای اخیر تحت تأثیر تورم بالا، افزایش دستمزدها و نوسانات بازار ارز قرار گرفته است. بررسیها نشان میدهد که هزینههای ماهانه خانوارهای متوسط در کشور بهویژه در شهرهای بزرگ و مناطق پرجمعیت، افزایش قابل توجهی داشته و قدرت خرید مردم کاهش یافته است.
براساس گزارشهای رسمی، قیمت اقلام اساسی همچون گوشت قرمز، مرغ، لبنیات، برنج و روغن در سال گذشته تا ۴۰ درصد افزایش یافته است. این افزایش هزینهها در حالی رخ داده که درآمد بسیاری از خانوارها ثابت مانده و یا رشد اندکی داشته است. در نتیجه، بخشی از درآمد خانوادهها صرف خرید کالاهای ضروری میشود و بخش دیگر، مانند هزینههای بهداشت، آموزش و حمل و نقل، تحت فشار قرار گرفته است.
افزایش قیمتها و کاهش قدرت خرید باعث شده بسیاری از خانوادهها به دنبال راهکارهای حمایتی دولت باشند و طرحهایی مانند کالابرگ الکترونیکی بیش از پیش مورد توجه قرار گیرد.
طرح کالابرگ الکترونیکی
در این مرحله از اجرای طرح، اعتبار چهارماهه بهصورت یکجا به حساب بانکی سرپرست خانوار واریز شده است. میزان این اعتبار برای هر نفر ۴ میلیون تومان است که قابل استفاده بهصورت ماهانه، یعنی یک میلیون تومان در ماه، پس از اعلام رسمی میباشد.
اقلام کالایی مشمول کالابرگ الکترونیکی شامل مرغ، تخممرغ، گوشت قرمز، حبوبات، قند و شکر، روغن، ماکارونی، برنج، شیر کمچرب، ماست کمچرب و پنیر است.
مهمترین ویژگیهای طرح عبارتند از:
امکان خرید کالاها بر اساس نیاز خانوادهها
هیچ محدودیتی در مقدار خرید هر کالا یا انتخاب برند خاص وجود ندارد
خرید بیش از سقف اعتبار با پرداخت مابهالتفاوت توسط خریدار امکانپذیر است
خرید در چند نوبت انجام میشود و نیازی به استفاده از کل اعتبار در یک مرحله نیست
اعتبار استفادهنشده به ماههای بعد منتقل میشود
امکان انتخاب محصولات از تولیدکنندگان مختلف فراهم است
طبق تأکید وزارت تعاون، مشمولان طرح کالابرگ جدید ارتباطی با شماره دهکها ندارند و گروههای زیر بهصورت خودکار مشمول هستند:
تمامی یارانهبگیران فعلی
حذفشدگان یکسال اخیر
بازنشستگان
کارمندان
این سیاست حمایتی دولت با هدف تسهیل خرید کالاهای اساسی و کاهش فشار اقتصادی خانوادهها طراحی شده است، اما نقدهایی نیز وجود دارد که بر میزان اثربخشی آن در حل مشکلات اقتصادی تأکید دارد.
کالابرگ الکترونیکی میتواند به صورت کوتاهمدت فشار اقتصادی بر خانوارها را کاهش دهد، اما در بلندمدت تأثیر محدودی خواهد داشت. با توجه به روند تورم و افزایش قیمتها، مبلغ یک میلیون تومان ماهانه برای هر نفر ممکن است تنها بخشی از نیازهای واقعی خانوارها را پوشش دهد و مابقی هزینهها همچنان بر دوش خانوادهها باقی بماند.
نقاط قوت طرح شامل انعطاف در خرید کالاها، امکان انتخاب برند و انتقال اعتبار به ماههای بعد است. این ویژگیها باعث میشود که خانوادهها بتوانند مدیریت بهتری روی بودجه خود داشته باشند و کالاهای ضروری را بدون فشار فوری تهیه کنند.
نقاط ضعف نیز شامل محدودیت مبلغ اعتباری در برابر تورم بالا و عدم پوشش برخی کالاهای مهم دیگر مانند لبنیات پرچرب، میوه و سبزیجات است. علاوه بر این، اثر بلندمدت این طرح بر رفاه خانوادهها و کاهش فشار اقتصادی، هنوز قابل سنجش نیست و نیاز به بررسی بیشتر دارد.
طرح کالابرگ الکترونیکی، با هدف کاهش فشار اقتصادی بر خانوارها و حمایت از اقشار مختلف جامعه اجرا شده است. این طرح، با ارائه اعتباری مشخص به سرپرستان خانوار و پوشش کالاهای اساسی، در کوتاهمدت میتواند امید و آرامش نسبی ایجاد کند.
با این حال، کارشناسان و مردم معتقدند که اثر بلندمدت این طرح محدود است و فشار اقتصادی همچنان بر خانوارها باقی خواهد ماند. افزایش تورم، رشد هزینههای زندگی و محدودیت مبلغ اعتباری باعث میشود که کالابرگ تنها بخشی از مشکلات اقتصادی خانوادهها را کاهش دهد و نیازمند تکمیل با سایر سیاستهای حمایتی باشد.
برای افزایش اثربخشی طرح، پیشنهاد میشود که دولت علاوه بر افزایش مبلغ اعتباری، تنوع کالاها را افزایش دهد، پوشش اقلام ضروری را
گسترش دهد و حمایتهای بلندمدت اقتصادی مانند توسعه اشتغال و کنترل تورم را در دستور کار قرار دهد. تنها در این صورت است که طرحهای حمایتی میتوانند نه تنها موقتاً فشار اقتصادی را کاهش دهند، بلکه به ایجاد امید و رفاه پایدار در جامعه کمک کنند.
