به گزارش اختصاصی روزنامه دریای اندیشه ،همزمان با روز جهانی اقیانوسها، کارشناسان محیط زیست دریایی نسبت به افزایش تهدیدهای زیستمحیطی در خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان هشدار دادند؛ تهدیدهایی که از آلودگیهای نفتی و پلاستیکی تا پیامدهای ناشی از آسیب به زیرساختهای ساحلی و دریایی را در بر میگیرد و میتواند آثار بلندمدتی بر اکوسیستمهای حساس جنوب کشور برجای بگذارد.
آبهای جنوب ایران این روزها بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه و مراقبت هستند. در شرایطی که جهان روز جهانی اقیانوسها را با شعار «بازاندیشی در رابطه انسان با اقیانوسها» گرامی میدارد، کارشناسان بر ضرورت تغییر نگاه به منابع دریایی و حفاظت از این سرمایههای ارزشمند طبیعی تأکید میکنند.
رئیس مرکز اقیانوسشناسی هرمزگان در آیین گرامیداشت روز جهانی اقیانوسها در بندرعباس با اشاره به اهمیت دریاها و اقیانوسها در حیات بشر گفت: اقیانوسها تنها پهنههای آبی گسترده نیستند، بلکه بخش مهمی از اکسیژن مورد نیاز زمین را تأمین کرده و نقش تعیینکنندهای در تنظیم اقلیم، تأمین امنیت غذایی و حفظ تنوع زیستی دارند.
صمد حمزهای با بیان اینکه این زیستبومهای ارزشمند با تهدیدهای متعددی مواجهاند، افزود: آلودگیهای نفتی، ورود حجم گسترده زبالههای پلاستیکی، اسیدی شدن آبها، گرمایش جهانی و کاهش میزان اکسیژن از جمله مهمترین چالشهایی است که سلامت اقیانوسها و دریاها را در معرض خطر قرار داده است.
وی با اشاره به جایگاه راهبردی خلیج فارس، تنگه هرمز و دریای عمان اظهار کرد: این مناطق از مهمترین اکوسیستمهای دریایی کشور محسوب میشوند و هرگونه آلودگی یا تخریب در آنها میتواند پیامدهای گستردهای بر محیط زیست، ذخایر آبزیان و معیشت جوامع ساحلی داشته باشد.
کارشناسان معتقدند آسیب به محیطهای دریایی تنها یک مسئله زیستمحیطی نیست، بلکه ابعاد اقتصادی و اجتماعی گستردهای نیز دارد. کاهش ذخایر آبزیان، تهدید صنعت شیلات، آسیب به گردشگری دریایی و افزایش هزینههای احیای محیط زیست از جمله نتایج بیتوجهی به سلامت دریاهاست.
رئیس مرکز اقیانوسشناسی هرمزگان همچنین به پیامدهای احتمالی حملات اخیر به برخی زیرساختهای ساحلی و دریایی اشاره کرد و گفت: آسیب به تأسیسات نفتی، پتروشیمی، شناورها، آبشیرینکنها و صنایع مستقر در نوار ساحلی میتواند زمینه ورود انواع آلایندهها به محیطهای دریایی را فراهم کند. با این حال برای مشخص شدن ابعاد دقیق این آثار، انجام پایشهای میدانی و ارزیابیهای تخصصی ضروری است.
خلیج فارس؛ اکوسیستمی شکننده در قلب اقتصاد ایران
خلیج فارس به دلیل تبادل محدود آب با اقیانوسهای آزاد، از جمله حساسترین پهنههای آبی جهان به شمار میرود. کارشناسان هشدار میدهند که هرگونه آلودگی نفتی یا صنعتی در این منطقه میتواند برای سالها بر کیفیت آب، زیستگاههای مرجانی، آبزیان و حتی سلامت جوامع انسانی تأثیر بگذارد. از این رو حفاظت از این پهنه آبی نه تنها یک وظیفه محیط زیستی، بلکه ضرورتی اقتصادی و ملی است.
روز جهانی اقیانوسها یادآور این واقعیت است که آینده انسان و دریاها به یکدیگر گره خورده است. در شرایطی که تهدیدهای طبیعی و انسانی سلامت آبهای جنوب کشور را نشانه گرفتهاند، افزایش نظارت، توسعه پایشهای علمی و مشارکت عمومی در حفاظت از محیط زیست دریایی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
وقتی دریا بیمار میشود؛ خسارتی فراتر از محیط زیست
دریا تنها یک پهنه آبی نیست؛ موتور محرک اقتصاد، امنیت غذایی و زندگی میلیونها نفر است. در هرمزگان، هزاران خانوار از طریق صیادی، آبزیپروری، حملونقل دریایی، گردشگری و صنایع وابسته به دریا امرار معاش میکنند. به همین دلیل هرگونه آلودگی یا آسیب به اکوسیستمهای دریایی، مستقیماً معیشت مردم را تحت تأثیر قرار میدهد.
کارشناسان معتقدند ورود آلایندههای نفتی، شیمیایی و صنعتی به آبهای خلیج فارس و دریای عمان میتواند زنجیرهای از خسارتها را رقم بزند؛ از نابودی زیستگاههای مرجانی و کاهش ذخایر آبزیان گرفته تا تهدید سلامت انسانها از طریق ورود آلایندهها به چرخه غذایی. این در حالی است که احیای بسیاری از زیستبومهای دریایی پس از وقوع آلودگیهای گسترده، سالها زمان و هزینههای سنگین نیاز دارد.
از سوی دیگر، خلیج فارس به دلیل ویژگیهای خاص جغرافیایی خود، ظرفیت خودپالایی کمتری نسبت به بسیاری از آبهای آزاد جهان دارد. همین موضوع سبب میشود آثار آلودگیها برای مدت طولانیتری در محیط باقی بماند و خسارتهای آن گستردهتر شود.
در چنین شرایطی، متخصصان بر این باورند که توسعه پایشهای مستمر، استفاده از فناوریهای نوین برای رصد آلودگیها و افزایش همکاری میان دستگاههای اجرایی و مراکز علمی میتواند نقش مهمی در حفاظت از این سرمایه ملی ایفا کند؛ سرمایهای که سلامت آن با آینده اقتصادی و زیستمحیطی
جنوب کشور پیوند خورده است.
