صنعت دامپروری هرمزگان که در شرایط سخت اقلیمی و اقتصادی توانسته تولید سالانه شیر را به بیش از ۲۲ هزار تن برساند، اکنون وارد مرحلهای تازه از تحول شده است؛ مرحلهای که تمرکز آن از افزایش کمی تولید به سمت ارتقای بهرهوری، اصلاح نژاد و استفاده از فناوریهای نوین دامپروری تغییر یافته است.
به گزارش اختصاصی روزنامه دریای اندیشه؛دامپروری در هرمزگان، استانی با اقلیم گرم و منابع آبی محدود، طی سالهای اخیر با وجود چالشهای جدی از جمله افزایش دما، کمبود نهادههای دامی و رشد هزینههای تولید، موفق شده سطح تولید شیر را در واحدهای دامداری تثبیت کرده و آن را به بیش از ۲۲ هزار تن در سال برساند.
با این حال، فعالان این بخش معتقدند حفظ وضعیت موجود کافی نیست و آینده دامپروری استان نیازمند حرکت به سمت بهرهوری بیشتر و کاهش هزینههای تمامشده تولید است؛ رویکردی که در قالب برنامههای اصلاح نژاد و استفاده از ظرفیتهای علمی در حال پیگیری است.
در همین راستا، مدیریت امور دام سازمان جهاد کشاورزی هرمزگان امسال اجرای طرح تلقیح مصنوعی برای ۵۰۰ رأس گاو شیری را در سطح استان آغاز کرده است؛ طرحی با اعتباری بالغ بر یک میلیارد تومان که با هدف ارتقای ژنتیک دامها، افزایش راندمان تولید و بهبود شاخصهای اقتصادی دامداریها اجرا میشود.
کارشناسان حوزه دامپروری تأکید دارند که در شرایط کنونی، افزایش تعداد دام بهتنهایی راهکار پایداری برای رشد تولید نیست؛ چرا که محدودیت در تأمین خوراک، آب و سرمایه، این مسیر را پرهزینه و کمبازده کرده است. در مقابل، اصلاح نژاد از طریق تلقیح مصنوعی بهعنوان یک راهکار علمی و کمهزینهتر، میتواند بهرهوری را به شکل محسوسی افزایش دهد.
بر اساس این رویکرد، استفاده از ژنتیک برتر در دامهای شیری موجب افزایش تولید شیر در هر رأس، بهبود کیفیت گلهها و کاهش فاصله بهرهوری میان دامداریهای سنتی و صنعتی خواهد شد؛ موضوعی که میتواند ساختار تولید را در استان دگرگون کند.
به باور کارشناسان، اجرای این طرحها علاوه بر افزایش تولید پایدار، نقش مهمی در کاهش هزینههای تمامشده و ارتقای تابآوری اقتصادی واحدهای دامداری دارد؛ مسیری که میتواند دامپروری هرمزگان را از یک مدل کمّی به یک الگوی کیفی و دانشبنیان تبدیل کند.
حرکت همزمان هرمزگان در مسیر تثبیت تولید و اجرای برنامههای اصلاح نژادی، نشاندهنده آغاز یک تحول ساختاری در صنعت دامپروری استان است؛ تحولی که هدف آن نه صرفاً افزایش تولید، بلکه دستیابی به بهرهوری پایدار و رقابتپذیر در شرایط اقلیمی سخت جنوب کشور است.
اصلاح نژاد؛ نقطه عطف گذار دامپروری هرمزگان از کمّیت به کیفیت
در شرایطی که بسیاری از استانهای کشور همچنان بر افزایش تعداد دام برای بالا بردن تولید تمرکز دارند، هرمزگان مسیر متفاوتی را انتخاب کرده است؛ مسیری که بر پایه «دانش، ژنتیک و بهرهوری» بنا شده و تلقیح مصنوعی در مرکز آن قرار گرفته است.
کارشناسان معتقدند صنعت دامپروری استان به نقطهای رسیده که رشد بیشتر در تعداد دام، بازده اقتصادی لازم را ایجاد نمیکند و حتی میتواند فشار مضاعفی بر منابع محدود آب، خوراک و سرمایه وارد کند. از همین رو، اصلاح نژاد بهعنوان یک راهبرد بلندمدت و علمی، جایگزین توسعه صرفاً کمی شده است.
اجرای طرح تلقیح مصنوعی برای ۵۰۰ رأس گاو شیری در هرمزگان، تنها یک اقدام فنی محدود نیست؛ بلکه بخشی از یک تغییر نگاه کلان در مدیریت دامپروری استان محسوب میشود. تغییری که هدف آن افزایش تولید شیر از هر رأس دام، ارتقای کیفیت ژنتیکی گلهها و کاهش هزینههای تولید در بلندمدت است.
این رویکرد در عمل میتواند فاصله میان دامداریهای سنتی و صنعتی را کاهش دهد و زمینه را برای شکلگیری واحدهایی با بهرهوری بالا و وابستگی کمتر به نهادههای پرهزینه فراهم کند.
به باور تحلیلگران بخش کشاورزی، اگر این سیاست بهصورت مستمر و هدفمند ادامه یابد، هرمزگان میتواند به یکی از الگوهای موفق دامپروری در اقلیمهای گرم و خشک کشور تبدیل شود؛ الگویی که به جای اتکا بر افزایش تعداد دام، بر «کیفیت ژنتیکی و بهرهوری اقتصادی» استوار است
