به گزارش اختصاصی دریای اندیشه؛پیاده‌رو، ساده‌ترین و در عین حال مهم‌ترین بخش از فضای عمومی هر شهر است؛ فضایی که برای تردد ایمن شهروندان، کاهش وابستگی به خودرو و ایجاد شهری انسان‌محور طراحی شده است. اما در سال‌های اخیر، به‌ویژه با افزایش تعداد کافه‌ها و رستوران‌ها در برخی خیابان‌های بندرعباس، بخشی از این فضا به محل استقرار میز و صندلی، استندهای تبلیغاتی، گلدان‌ها و تجهیزات جانبی واحدهای صنفی تبدیل شده است؛ موضوعی که گلایه بسیاری از شهروندان را به دنبال داشته است.
کافی است سری به خیابان‌های پرتردد شهر بزنید. در برخی نقاط، میزها و صندلی‌ها آن‌قدر به مسیر عبور نزدیک شده‌اند که عابران برای عبور ناچارند مسیر خود را تغییر دهند. گاهی خانواده‌هایی که کالسکه کودک همراه دارند، سالمندانی که با عصا راه می‌روند یا افراد دارای معلولیت، عملاً امکان استفاده از پیاده‌رو را از دست می‌دهند و مجبور می‌شوند وارد خیابان شوند؛ اتفاقی که می‌تواند خطرات جدی برای جان آنها به همراه داشته باشد.
رونق کافه‌ها و رستوران‌ها بدون تردید نشانه‌ای از پویایی اقتصادی و اجتماعی شهر است. این کسب‌وکارها برای جوانان اشتغال ایجاد کرده‌اند، به اقتصاد شهری کمک می‌کنند و به جذابیت فضاهای شهری می‌افزایند. اما توسعه فعالیت اقتصادی زمانی ارزشمند است که حقوق سایر شهروندان نیز حفظ شود. نمی‌توان برای رونق یک کسب‌وکار، حق استفاده آزادانه مردم از پیاده‌رو را نادیده گرفت.
بسیاری از شهروندان معتقدند اشغال پیاده‌روها به تدریج به یک اتفاق عادی تبدیل شده است. در حالی که در گذشته تنها چند میز مقابل برخی واحدهای صنفی قرار می‌گرفت، امروز در بعضی نقاط بخش زیادی از عرض پیاده‌رو در اختیار کافه‌ها قرار گرفته و مسیر عبور به حداقل رسیده است. در ساعات شلوغ شب، این وضعیت بیشتر به چشم می‌آید؛ زمانی که علاوه بر میز و صندلی، صف مشتریان نیز در پیاده‌رو شکل می‌گیرد و تردد را دشوارتر می‌کند.
یکی از مهم‌ترین گروه‌هایی که از این وضعیت آسیب می‌بینند، افراد دارای معلولیت هستند. کسی که از ویلچر استفاده می‌کند یا فردی که نابیناست، بیش از دیگران به مسیرهای استاندارد و بدون مانع نیاز دارد. وجود میز، صندلی، گلدان یا استند تبلیغاتی در مسیر، استقلال این افراد را از بین می‌برد و آنها را با مشکلات فراوانی روبه‌رو می‌کند. همچنین سالمندان و کودکان نیز در چنین شرایطی امنیت کمتری خواهند داشت.
بررسی میدانی نشان می‌دهد در برخی خیابان‌های شهر، بخشی از پیاده‌روها به‌گونه‌ای اشغال شده که فضای کافی برای عبور عابران باقی نمانده است. در برخی نقاط، میز و صندلی‌ها، گلدان‌ها و استندهای تبلیغاتی مسیر تردد را محدود کرده‌اند و شهروندان برای عبور ناچار به تغییر مسیر یا ورود به خیابان می‌شوند. این وضعیت به‌ویژه برای سالمندان، کودکان، افراد دارای معلولیت و خانواده‌هایی که کالسکه کودک همراه دارند، مشکلات بیشتری ایجاد کرده است.
در بندرعباس نیز بسیاری از شهروندان انتظار دارند شهرداری با نگاهی متوازن به این موضوع ورود کند. هدف، برخورد با کسبه یا جلوگیری از فعالیت کافه‌ها نیست، بلکه ایجاد تعادل میان منافع اقتصادی و حقوق عمومی است. اگر قرار است بخشی از پیاده‌رو در اختیار یک واحد صنفی قرار گیرد، باید ضوابط آن شفاف باشد و به گونه‌ای اجرا شود که مسیر عبور مردم مسدود نشود.
موضوع دیگری که نباید از آن غافل شد، ایمنی عابران است. زمانی که فردی به دلیل بسته بودن مسیر پیاده‌رو وارد خیابان می‌شود، احتمال وقوع تصادف افزایش پیدا می‌کند. این خطر در خیابان‌های پرتردد و در ساعات شب دوچندان می‌شود. در چنین شرایطی، کوچک‌ترین بی‌احتیاطی می‌تواند حادثه‌ای جبران‌ناپذیر رقم بزند.
از سوی دیگر، برخی صاحبان کافه‌ها نیز معتقدند استفاده از فضای بیرونی باعث جذب مشتری و ایجاد فضایی دلنشین‌تر برای شهر می‌شود. آنها می‌گویند اگر ضوابط مشخصی وجود داشته باشد، حاضرند بر اساس همان قوانین فعالیت کنند. همین موضوع نشان می‌دهد که اصل مسئله، نبود چارچوب واحد و نظارت مستمر است، نه صرفاً فعالیت کافه‌ها.
شهروندان همچنین از افزایش استندهای تبلیغاتی، تابلوها، گلدان‌های بزرگ و سایر وسایلی گلایه دارند که در کنار میز و صندلی‌ها، فضای پیاده‌رو را محدودتر کرده‌اند. گاهی مجموعه این موانع باعث می‌شود عرض قابل استفاده پیاده‌رو به کمتر از نصف کاهش پیدا کند.
می‌توان با تدوین دستورالعملی مشخص، ضمن حمایت از مشاغل، از حقوق عابران نیز دفاع کند. تعیین محدوده مجاز برای استقرار میز و صندلی، نظارت مستمر، برخورد با متخلفان و دریافت نظرات شهروندان، از جمله اقداماتی است که می‌تواند به ساماندهی این وضعیت کمک کند.
بندرعباس شهری در حال توسعه است و هر روز بر تعداد مراکز خدماتی، تجاری و تفریحی آن افزوده می‌شود. در چنین شرایطی، توجه به حقوق شهروندان و حفظ کیفیت فضاهای عمومی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
شهری موفق است که در آن هم کسب‌وکارها رونق داشته باشند و هم مردم بتوانند با آرامش، امنیت و بدون مانع در پیاده‌روها تردد کنند.
امروز مطالبه بسیاری از شهروندان، حذف کافه‌ها یا محدود کردن فعالیت آنها نیست؛ بلکه حفظ حق عبور مردم است. پیاده‌روها سرمایه عمومی شهر هستند و نباید به مرور زمان کارکرد اصلی خود را از دست بدهند. انتظار می‌رود با بررسی میدانی این موضوع، راهکاری عملی برای ساماندهی استفاده از پیاده‌روها ارائه کنند؛ راهکاری که هم از فعالیت اقتصادی حمایت کند و هم حقوق عابران را در اولویت قرار دهد.
شهر زمانی برای زندگی مناسب خواهد بود که همه شهروندان، بدون توجه به سن، توان جسمی یا شرایط خود، بتوانند با آسودگی در پیاده‌روها قدم بزنند. این حق، مطالبه‌ای ساده اما اساسی است که تحقق آن نیازمند برنامه‌ریزی، نظارت و اجرای قانون از سوی مدیریت شهری است.