هرمزگان در مسیر کتابخوانی؛ از ۱۲۶ نقطه خدمت تا رؤیای کتابخانه مرکزی ۸ هزار متری
نویسنده: مریم عزیزی 
به گزارش اختصاصی خبرنگار دریای اندیشه؛در این نشست پیشدار ضمن تشریح برنامه‌های هفته کتاب از اجرای ۵۰۰ برنامه فرهنگی و کتابخوانی در نقاط مختلف استان خبر داد و گفت برنامه‌های امسال با هدف ترویج فرهنگ مطالعه و جذب بیشتر مردم به کتابخانه‌ها برگزار می‌شود.
وی با اشاره به وضعیت کتابخانه‌های استان گفت در حال حاضر ۱۲۶ نقطه خدمات کتابخانه‌ای در هرمزگان فعال است که شامل ۷۴ کتابخانه عمومی سه کتابخانه سیار ۱۸ کتابخانه مشارکتی و تعدادی مرکز مطالعاتی و کتابخانه بخش خصوصی می‌شود.
با این حال هنوز ۲۱ شهر و ۳۴ روستای بالای دو هزار نفر جمعیت در استان کتابخانه ندارند. موضوعی که نشان می‌دهد هرمزگان همچنان برای رسیدن به وضعیت مطلوب در حوزه کتابخانه‌ها راه زیادی در پیش دارد.
تأمین کتاب بر اساس نیاز مردم
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان با اشاره به تغییر رویکرد کتابخانه‌ها گفت امروز دیگر قرار نیست کتابخانه‌ها فقط محلی برای نگهداری کتاب باشند بلکه باید بر اساس نیاز مردم فعالیت کنند.
پیشدار توضیح داد که در گذشته کتاب‌ها بیشتر به صورت متمرکز خریداری و میان کتابخانه‌ها توزیع می‌شد اما اکنون کتابداران با بررسی نیاز اعضا و مراجعه‌کنندگان کتاب‌های مورد نیاز هر منطقه را درخواست می‌کنند تا منابعی خریداری شود که واقعاً مورد استفاده مردم قرار بگیرد.
وی همچنین به طرح وجین کتاب اشاره کرد که در آن کتاب‌های فرسوده و کم‌استفاده از مجموعه خارج می‌شوند و منابع جدید جایگزین آن‌ها خواهد شد.
خدمات کتابخانه‌ای به مناطق محروم می‌رسد
یکی از موضوعات مهم این نشست توسعه کتابخانه‌های سیار بود. پیشدار گفت سه کتابخانه سیار در استان فعال هستند و در مناطق مختلف خدمات ارائه می‌دهند.
به گفته وی کتابخانه سیار بندرعباس در ۱۰ نقطه شرق این شهرستان فعالیت می‌کند و کتابخانه سیار میناب با عنوان یادمان شجره طیبه نیز ۱۰ نقطه در شمال و جنوب این شهرستان را پوشش می‌دهد.
وی افزود از سال گذشته تاکنون ۳۰ نقطه خدمت جدید به مجموعه کتابخانه‌های استان اضافه شده و تلاش شده است مردم مناطق دورافتاده نیز به کتاب و امکانات مطالعاتی دسترسی داشته باشند.
پیشدار همچنین اعلام کرد منابع کتابخانه‌های عمومی استان به ۹۶۵ هزار و ۵۴۴ نسخه رسیده و با اضافه شدن منابع کتابخانه‌های سیار این تعداد به حدود یک میلیون نسخه خواهد رسید.
کتابخانه‌های نسل چهارم در هرمزگان راه‌اندازی می‌شوند
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان از برنامه بازسازی و هوشمندسازی کتابخانه‌ها خبر داد و گفت قرار است کتابخانه‌های نسل چهارم در هرمزگان راه‌اندازی شوند.
در این کتابخانه‌ها امکاناتی مانند اتاق گفت‌وگو فضای بازی و یادگیری کارگاه‌های خلاقیت و بخش‌های ویژه کودکان و نوجوانان ایجاد خواهد شد تا کتابخانه‌ها به محیطی جذاب‌تر برای خانواده‌ها و نسل جوان تبدیل شوند.
به گفته پیشدار کتابخانه شهید جاویدالاثر مینکی در بندرلنگه نخستین کتابخانه نسل چهارم استان خواهد بود و قرار است تا بهمن‌ماه به بهره‌برداری برسد. همچنین کتابخانه آل‌محمد میناب و کتابخانه اندیشه بندرعباس نیز برای بازسازی و تجهیز در برنامه قرار دارند.
سرانه کتابخانه‌ای هرمزگان پایین است
یکی از بخش‌های مهم این نشست به وضعیت فضای کتابخانه‌ای استان اختصاص داشت.
پیشدار گفت زیربنای کتابخانه‌های نهادی هرمزگان در مجموع ۲۸ هزار و ۸۸۱ مترمربع است و سرانه فضای کتابخانه‌ای استان به ازای هر ۱۰۰ نفر حدود یک متر و ۳۹ سانتی‌مترمربع است. هرمزگان در این شاخص رتبه بیستم کشور را دارد.
وی کتابخانه مرکزی بندرعباس را یکی از مهم‌ترین پروژه‌های فرهنگی استان دانست و گفت این مجموعه با زیربنای حدود هشت هزار مترمربع می‌تواند تأثیر زیادی در بهبود وضعیت فرهنگی استان داشته باشد.
به گفته مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان این پروژه پس از بیش از ۱۷ سال پیگیری اکنون به حدود ۸۰ درصد پیشرفت فیزیکی رسیده و امسال نیز ۹۰ میلیارد تومان اعتبار برای آن اختصاص یافته است. پیش‌بینی می‌شود این مجموعه طی یکی دو سال آینده تکمیل و به بهره‌برداری برسد.
انتقاد از پرداخت نشدن کامل سهم کتابخانه‌ها توسط شهرداری بندرعباس
پیشدار در بخش دیگری از سخنان خود به سهم نیم‌درصدی شهرداری‌ها از درآمدهایشان برای حمایت از کتابخانه‌های عمومی اشاره کرد و گفت این قانون در برخی شهرهای کوچک بهتر اجرا می‌شود اما در بندرعباس هنوز وضعیت مطلوبی ندارد.
وی اعلام کرد پرداختی شهرداری بندرعباس در سال جاری کمتر از ۳۰ درصد سهم قانونی بوده است.
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی استان همچنین از اجرایی نشدن برخی تعهدات مربوط به کتابخانه شهدای بندرعباس با وجود گذشت حدود ۱۰ سال از توافق‌ها انتقاد کرد و ساخت کتابخانه در پارک شهر بندرعباس را یکی از مطالبات این مجموعه دانست.
وی با اشاره به نقش خیرین در توسعه کتابخانه‌ها گفت از هشت کتابخانه شهرستان بستک شش کتابخانه با کمک خیرین ساخته شده است و می‌توان با استفاده از این ظرفیت بخشی از کمبودهای استان را جبران کرد.
توجه به نابینایان و ناشنوایان و سالمندان
پیشدار همچنین درباره خدمات ویژه گروه‌های مختلف گفت در حال حاضر بخش نابینایان و ناشنوایان در کتابخانه علامه طباطبایی بندرعباس فعال است اما این امکانات پاسخگوی تمام نیازهای مخاطبان نیست.
وی افزود در کتابخانه مرکزی بندرعباس نیز بخش‌های ویژه این گروه‌ها پیش‌بینی شده و ایجاد فضاهای مناسب برای سالمندان و بازنشستگان نیز در دستور کار قرار دارد.
او با انتقاد از وضعیت برخی امکانات کتابخانه‌ای استان گفت هنوز کتابخانه‌ای با استانداردهای کامل و امکانات روز در هرمزگان نداریم و حتی بهترین کتابخانه استان نیز از نظر تجهیزات و فضای فیزیکی با شرایط مطلوب فاصله دارد.
۱۲۷ هزار نسخه کتاب در هشت ماه به امانت داده شد
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان با اشاره به وضعیت فعالیت کتابخانه‌ها گفت در حال حاضر ۱۴۵ نفر در مجموعه کتابخانه‌های عمومی استان مشغول به کار هستند که ۱۰۳ نفر از آن‌ها کتابدار هستند.
وی اعلام کرد در هشت ماه گذشته ۱۲۷ هزار و ۷۱۵ نسخه کتاب به اعضای کتابخانه‌ها امانت داده شده است. همچنین در شش ماه نخست سال ۳۳۵ میلیون و ۶۰۰ هزار تومان برای خرید کتاب هزینه شده و برنامه‌ریزی شده تا پایان سال حدود ۶۰۰ میلیون تومان کتاب جدید برای کتابخانه‌های استان خریداری شود.
پیشدار با اشاره به اهمیت فعالیت‌های فرهنگی کتابخانه‌ها تجربه روستای مُلکن را نمونه‌ای موفق دانست و گفت این روستا حدود ۷۸۰ نفر جمعیت دارد که ۴۵۰ نفر از آن‌ها عضو کتابخانه هستند. این موضوع نشان می‌دهد با فعالیت درست کتابداران و ارتباط با مردم می‌توان علاقه به کتابخوانی را در جامعه افزایش داد.
۵۰۰ برنامه برای هفته کتاب
مدیرکل کتابخانه‌های عمومی هرمزگان در پایان به برخی برنامه‌های هفته کتاب اشاره کرد و گفت نواختن زنگ کتابخوانی در مدارس رونمایی از کتاب برگزاری نشست‌های ادبی دیدار با پیشکسوتان حوزه کتاب نشست با نویسندگان و ناشران برنامه‌های ویژه کودکان و نوجوانان کتابخانه‌گردی و برگزاری جشن‌های کتابخوانی از جمله برنامه‌های این هفته است.
همچنین برگزاری نشست انجمن خیرین کتابخانه‌ساز و برنامه‌های فرهنگی در روستاها و مناطق مختلف استان در دستور کار قرار دارد.
در مجموع آنچه از این نشست مشخص شد این است که کتابخانه‌های عمومی هرمزگان برای توسعه خدمات و جذب مخاطبان بیشتر برنامه‌های مختلفی دارند اما همچنان کمبود کتابخانه در شهرها و روستاها پایین بودن سرانه فضای مطالعاتی و کمبود امکانات از مشکلات جدی این حوزه است.
اجرای برنامه‌های فرهنگی در هفته کتاب می‌تواند قدم خوبی برای ترویج مطالعه باشد اما آنچه اهمیت بیشتری دارد ادامه این برنامه‌ها در طول سال و فراهم کردن امکانات مناسب برای مردم است. چرا که فرهنگ کتابخوانی تنها با برگزاری چند مراسم شکل نمی‌گیرد و نیازمند حمایت مسئولان و فراهم شدن شرایط مناسب برای دسترسی همه مردم به کتاب است.
